Regisseur Cole Webley over Omaha: 'Of ik hierna nog een roadmovie wil maken? Hell no!'

De ochtend gloort zachtjes door de gordijnen als vader (John Magaro) zijn twee kinderen wakker maakt. Ze gaan met z’n drieën op roadtrip, op weg naar Omaha in de staat Nebraska. De hond ploft op de achterbank, ze kopen een vlieger bij een tankstation, en kijken al rijdend hoe de vlaktes van Het Amerikaanse Midwesten zich voor de ruiten uitstrekken. Er is een zekere spanning op het gezicht van de vader te zien, en lang blijft onduidelijk wat er in Omaha op ze wacht. Wat is eigenlijk het doel van deze reis?

Als je de film nog niet gezien hebt, en benieuwd bent naar het antwoord, stop dan hier met lezen. In ons gesprek met regisseur Cole Webley doen we uit de doeken wat er onder de oppervlakte allemaal speelt.

Het verhaal van Omaha speelt zich af in 2008, toen de financiële crisis een gapend gat in de Amerikaanse samenleving sloeg. Vooral voor de arbeidersklasse was het een periode van torenhoge werkloosheid, gedwongen huisuitzettingen en verloren spaargeld door bankfaillissementen. In dit verhaal is het gezin daarbovenop ook nog eens hun vrouw en moeder verloren, waarna pa de touwtjes niet meer aan elkaar kan knopen.

In 2008 voerde de staat Nebraska ook voor het eerst een 'safe-haven' wet in. Al eerder van kracht in alle andere staten van de VS, is deze wet bedoeld om het achterlaten van baby’s te decriminaliseren. Zo kunnen wanhopige ouders legaal, anoniem en op een veilig manier hun kind afgeven.

Een echt mens koppelen aan iets wat anders alleen maar een statistiek zou zijn, dat was ons doel

Maar waar de meeste staten een duidelijke leeftijdslimiet in de wet opnamen, noteerde Nebraska simpelweg het woord 'kind' (in plaats van bijvoorbeeld 'baby'). Het gevolg? Een toestroom van kinderen vanuit allerlei staten, die in korte tijd door hun ouders over de staatsgrens werden afgegeven, voornamelijk tussen de 10 en 17 jaar oud.

'Ik wist alleen dat er 36 kinderen waren achtergelaten bij de grens. Robert [Machoian, red.], onze scenarist, was enorm door dat cijfer gegrepen', vertelt Webley, die we in de herfst van 2025 spreken in een Amsterdams café, nadat zijn film de avond ervoor te zien was op het Leiden International Film Festival. Webley: 'Wie zijn deze ouders? Wie doet zoiets? Proberen om met onze film een echt mens te koppelen aan iets wat anders alleen maar een statistiek zou zijn, dat was ons doel.'

Webley groeide zelf op met vijf broers en een vader die leefde van het loon van een boer, wat volgens hem verklaart dat ze nooit op luxueuze vakanties of cruises gingen. 'Ik heb als kind heel wat uren op de snelweg doorgebracht. In Amerika rijd je overal naar toe. We stapten in onze Chevrolet Suburban en reden naar de bergen om te kamperen. Het is dus heel nostalgisch voor me. Maar of ik hierna nog een roadmovie wil maken? Hell no!'

Soms stapte ik weg om een reclamespot te doen, omdat ik blut was en mijn huur moest betalen

Omaha is je eerste speelfilm, maar hiervoor stond je ook al jaren achter de camera. Wat was er nieuw voor je, waar je misschien niet op voorbereid was?

'Ik heb honderden en honderden uren op sets doorgebracht, en meer dan 300 commercials en 8 korte films gemaakt. Maar waar ik niet op voorbereid was, was de flow: de eb en vloed van een anderhalf uur durend verhaal. Ik bedoel: het verhaalelement was iets waar ik door mijn eerdere werk bekend mee was – elke scène is z’n eigen miniverhaal – maar normaal gesproken duik je na een week of twee in de montage, en weet je wat je hebt. Maar bij een speelfilm is er een paniek die toeslaat na de eerste drie weken monteren, waarin je denkt: oké, nu heb ik mijn eerste versie, de eerste rough cut, en je krabt je op je hoofd, probeert te bedenken waarom het niet werkt en wat er niet werkt, ondanks dat je allemaal goede scènes hebt.’

'De belangrijkste les die ik heb geleerd, is dat als je het beste acteerwerk in elke scène stopt, het voelt alsof je film op ieder moment aan het pieken is. En dat is niet wat een film nodig heeft. Het is eerder een soort ballad: de film moet een beetje inzinken, blijven hangen, nazinderen. Als je er de hele tijd vol in gaat, is het alsof je constant op de trommels aan het slaan bent. En een goede film is veel melodieuzer dan dat. Het is een beetje zoals het schrijven van een album. Het is een traag proces.'

'Ik ben er zo’n tien maanden mee bezig geweest. Soms stapte ik weg om een reclamespot te doen, omdat ik blut was en mijn huur moest betalen. Dan is het de kunst om rustig blijven. Je hebt tijd nodig om de montage echt te begrijpen en te leren kennen.'

Dit gaat echt om mensen die het gevoel hebben dat ze niet meer voor hun kinderen kunnen zorgen

Kan je iets meer vertellen over de politieke context van het verhaal?

'In de VS hebben we een heel bekende wet die de 'safe haven'-wet wordt genoemd. Het moedigt ouders die niet voor een baby kunnen zorgen aan om het kind, in plaats van het in gevaar te brengen of in sommige gevallen letterlijk in een vuilnisbak achter te laten, ergens af te geven zonder angst voor vervolging. Omdat alle 50 staten hun eigen wetgeving hebben, kan elke staat deze wet op zijn eigen manier invoeren. In 2008 was Nebraska de enige staat die de wet nog niet had ingevoerd, en dat toen wilde gaan doen.’

'Alle andere 50 staten hebben een tijd- of leeftijdslimiet opgenomen in de wet, met het achterliggende idee dat het kind zich er niet bewust van is en de handeling geen trauma veroorzaakt. Sommige staten hanteren 10 dagen, sommige twee weken, sommige 24 of 48 uur. Maar geen van de staten heeft wetten die zeggen dat je een kind kunt achterlaten dat zich op wat voor manier dan ook bewust is van zijn omgeving en dergelijke.’

Uiteindelijk draait het om een vader die leert hoe hij om hulp moet vragen

‘In Omaha, Nebraska zeiden ze: tja, hoe oud is nou echt té oud, kinderen moeten hoe dan ook verzorgd worden. In een poging om meelevend en empathisch te zijn, gebruikten ze het woord 'kinderen' in plaats van een specifieke leeftijd, en het duurde niet lang voordat ouders dat als een maas in de wet zagen. Nadat er drie maanden lang kinderen bij de staatsgrens werden achtergelaten, vanuit Californië en Nevada en waar dan ook, heeft de staat de regel snel aangepast. Nu kan het niet meer gebeuren.’

Zie je die aanpassing als iets goeds, of juist niet?

'Het is ingewikkeld. Natuurlijk is er de discussie van: is het niet iets goeds dat een ouder een kind kan achterlaten, als die het gevoel heeft er niet meer voor kan zorgen? En als je breder kijkt, is het gewoon het zoveelste perspectief op een land dat ontzettend rijk is maar niet in staat is om te zorgen voor minderbedeelde en gemarginaliseerde gemeenschappen. Dit gaat echt om mensen die op een punt komen dat ze het gevoel hebben dat ze niet meer voor hun kinderen kunnen zorgen. Of dat nu door psychische problemen, financiële nood of iets anders komt. Volgens mij zou iedere situatie vooral met liefde en begrip moeten worden benaderd, maar er heerst momenteel zo'n wij-tegen-zij-mentaliteit in de wereld, met nul compassie. Dus ik heb het gevoel dat de film vandaag de dag belangrijker is dan ooit. Eigenlijk wil ik met de film vooral zeggen dat we met meer empathie en vriendelijkheid naar onze naasten zouden moeten omkijken.’

De film wordt als een echte ‘tearjerker’ omschreven, en ook ik hield het niet droog in de filmzaal. Was het je inzet om het publiek emotioneel te overrompelen?

‘Er is een manier om dit verhaal op een hele nuchtere en feitelijke manier te vertellen, heel erg gebroeders Dardenne [Jeunes mères, L’enfant, red.]. En als ik deze film gemaakt had in mijn twintiger jaren, zou die heel anders zijn geweest die ik nu heb gemaakt. Nu zit ik veel lekkerder in mijn vel, weet ik wie ik ben en sta ik mezelf toe om echt te voelen. Sommigen noemen dat misschien sentimentaliteit of kwetsbaarheid, maar ik hou ervan om grote gevoelens te ervaren als ik films kijk.’

'Ik denk dat dit soort films ons niet alleen maar verdrietig maken om het verdrietig maken: ze herinneren ons aan onze menselijkheid. Was het mijn doel om mensen te laten huilen? Niet expliciet, maar ik wist dat als ik iets goeds zou neerzetten, je wel íets moest voelen – toch? Maar ik wilde vooral dat de kijker wist dat ze in de handen waren van iemand die hen een ervaring bezorgt die niet alleen maar pijnlijk was. Voor mij betekende dat ook dat er veel muziek in deze film moest zitten. Ik refereer vaak naar Derek Cianfrance [Blue Valentine, The Place Beyond the Pines, red.], een extreem emotionele filmmaker die zijn werk van muur tot muur volzet met muziek. Hij is iemand die dat echt heel goed doet. Hij is voor mij een leidraad als het gaat om emotionaliteit in films.’

Eigenlijk wist ik niet zo goed wat deze film was totdat we de allerlaatste woorden van het script schreven

Voor de film werkte je veel samen met vaders. Zo heb je zelf vier kinderen, en de schrijver en producent van de film hebben er allebei vijf. Was dit een bewuste keuze?

'Een bewuste keuze was het niet, maar we zijn allemaal op het script gedoken toen we het lazen, en ik denk dat het allemaal terug te voeren was op het feit dat we dachten: wauw, wat als... wat als mijn vrouw plotseling zou sterven? En wat als ik al die mensen om me heen niet heb, die me steunen en van me houden? En wat als het 2008 was, en wat als ik geen carrière had, en wat als, wat als, wat als... Ik denk dat we allemaal heel enthousiast werden van het idee om een vader de hoofdrol van onze film te laten zijn.’

'Ik hou van films die draaien om de worstelingen van het moederschap, maar de kans om een verhaal te vertellen over een vader wiens waarde groter is dan wat hij zijn kinderen financieel kan bieden, was heel belangrijk voor me. Eigenlijk wist ik niet zo goed wat deze film was totdat we de allerlaatste woorden van het script schreven. Toen wist ik dat de film uiteindelijk draait om een vader die leert hoe hij om hulp moet vragen.'