Gebaseerd op de gelijknamige, persoonlijke roman van Fatima Daas, vertelt La petite dernière over een jaar uit het leven van Fatima, het ‘kleintje’ uit een Frans-Algerijns gezin, die net klaar is met de middelbare school en naar de de grote stad trekt om te studeren. Fatima (gespeeld door nieuwkomer Nadia Melliti, die in Cannes de prijs kreeg voor beste actrice) is gelovig en heeft een vriendje die zich afvraagt of ze niet wat vaker een jurkje kan aantrekken. Maar in Parijs wacht een ander leven. In onopvallende kleding en onder steeds weer een andere naam, begint ze stiekem met vrouwen te daten. Ze ontdekt gay clubs en valt als een blok voor verpleegster Ji-Na (Park Ji-min uit Return to Seoul). Op afstand van de conservatieve omgeving waar ze opgroeide, probeert ze uit te vinden wie ze werkelijk is.
‘Ik wilde deze film maken omdat ik nog nooit zo’n personage op het grote scherm had gezien’, vertelt regisseur Hafsia Herzi. ‘Ik wilde Fatima filmen in haar dagelijks leven, terwijl ze alle dingen doet die ze graag doet.’ We spreken Herzi in 2025 in Cannes, op het filmfestival waar ze al meerdere keer over de loper ging, als filmmaker én actrice. Haar acteerdebuut maakte ze in La graine et le mulet (2007) van Abdellatif Kechiche. Daarna volgde nog films als Sex Doll en Borgo (hiervoor won Herzi de César voor beste actrice); vorig jaar was ze in Cineville te zien in Le ravissement. Sinds 2010 is ze ook filmmaker.
Fatima Daas heeft gezegd dat ze voor de verfilming van haar boek op zoek was naar een politieke filmregisseur. Is dat een term die bij je past?
‘Absoluut. Ik ben begonnen aan dit project omdat het gaat om onderwerpen die politiek én taboe zijn. Het is heel belangrijk voor me om dit soort kwesties aan te snijden, in de hoop het debat erover te versterken en de meningen van mensen te kunnen veranderen.’
Denk je dat de film iets kan veranderen? Is film krachtig genoeg om dat te doen?
‘Ik weet het niet. Ik hoop het. In zekere zin maken we onze films op basis van die hoop. Ik denk dat we op dit moment in een heel ingewikkeld tijd leven, waardoor het allemaal nog moeilijker is voor iemand zoals Fatima. Ze is moslim, maar wat maakt het uit? Ze had elk geloof kunnen aanhangen. Ze is gewoon een mens dat aan het lijden is, vanwege haar karakter en omdat ze zich aangetrokken voelt tot mensen van haar eigen geslacht. Ze is niet in staat om openlijk te praten en haar eigen sensitiviteit te uiten. Dat is waar ik me het meest mee bezig hield.’
Het kleurgebruik in de film is heel bijzonder, zoals de blauwtinten die overal in terugkwamen. Kan je ons iets vertellen over hoe je tot die stijlkeuzes bent gekomen.
‘Ik ben blij dat het je is opgevallen, want het is heel subtiel. Het was iets waar we heel veel tijd aan hebben besteed, bijvoorbeeld in het type behang dat we kozen voor het appartement. We wilden een eenheid in kleur en hebben daarvoor veel foto's en schilderijen als referentie gebruikt. We waren ook heel precies in de manier waarop we de gezichten en lichamen wilden uitlichten. Uiteindelijk hebben we besloten om verschillende tinten blauw te gebruiken voor het daglicht, om daarmee de gezichten te versterken. Voor de nacht kozen we voor rood, om een zekere sensualiteit aan te brengen.’
In het boek zitten veel ritten met de RER naar Parijs en naar de buitenwijken, waarbij het centrum van de stad wordt gepresenteerd als een soort metafoor voor emancipatie.
'Ik kom uit Marseille en Marseille is anders. De stedelijke opbouw van de stad is anders. Je hebt de noordelijke wijken en je hebt het centrum, maar het is waar dat in het geval van Fatima dat zij naar Parijs gaat om te studeren, en om avonden door te brengen in clubs en met vrienden. Ik vond het ontroerend om haar reis te filmen: de reis van een vrouw die lang onderweg is om te studeren en plezier te maken.'
'Ik had nog veel meer ritten gefilmd, maar die moest ik er helaas uit knippen, omdat de film anders te lang zou worden. Die ritten in de trein drukten ook de eenzaamheid en de verlatenheid van het personage uit.'
Ik las in een van je interviews dat je als onderdeel van je research naar lgbtq+ feesten bent geweest. Wat heb je op die feesten geleerd? Wat heb je in de film gebruikt?
'Om de feestscènes te kunnen draaien, moest ik met eigen ogen zien hoe het er op die feestjes aan toegaat. Ik ging erheen met mijn casting director, omdat we tijdens het feesten ook acteurs aan het scouten waren. Ik was ontzettend onder de indruk van de sfeer van absolute vrijheid die je op die feesten inademt. De gemeenschap voelt zich er volkomen veilig en vrij om zich te laten gaan; de energie, de drang om te leven en plezier te maken is tastbaar. Ze zijn daar niet bang om aangevallen te worden, snap je? Het raakte me enorm, omdat ze niet langer bang zijn voor de blik van anderen. Er is veel solidariteit, vrijheid, rust en vreugde.'
Fatima is 19 jaar, ze gaat van de middelbare school naar de universiteit, en dat stelt haar in staat om zichzelf te ontdekken, maar ook om zichzelf te bevrijden. Is dat iets waarvan je denkt dat het herkenbaar is voor andere jonge mensen, of voor jezelf toen je jong was?
'Dat zijn inderdaad universele gevoelens. We zijn allemaal op zoek naar onze eigen identiteit. De film zit vol tegenstrijdigheden en gevoelens die we allemaal hebben ervaren; alle mensen die ik ken, ongeacht hun seksuele geaardheid. We voelen ons allemaal misselijk, ongemakkelijk en verdrietig in die zoektocht.'
Ik vond de relatie tussen de zussen heel herkenbaar, net als die met de mannelijke vrienden die ze haar broers noemt. Ik vroeg me af hoe je die relaties tussen die groepen vorm wilde geven en ze misschien ook wilde contrasteren toen je de film maakte?
'Ik heb veel tijd besteed aan de casting van de verschillende groepen: twee dagen voor de familieleden, twee dagen voor de klasgenoten, twee dagen voor de zussen. Voor mij was het heel belangrijk, want ik wilde laten zien hoe makkelijk de personages met elkaar omgaan en hoe gelukkig ze zijn, ondanks de complexiteit en onderlinge verschillen. De acteurs moesten veel repeteren, zodat hun relatie naturel overkwam op het scherm – net zoals in het echte leven.'
Angst rondom seks en homofobie komen in veel verschillende religies voor. Paus Franciscus heeft onlangs [medio 2025, red.] gezegd dat het traditionele gezin het enige gezin is dat bestaat. Terwijl we alleen de islam hierop lijken aan te vallen. Waarom denk je dat dat zo is?
'Deze film gaat, net als het boek, over een personage dat zegt moslim te zijn. Maar ik stond erop dat de imam zou benadrukken dat homofobie niet in lijn is met de islam, maar met alle religies van God. Het was belangrijk voor mij dat hij dat zei, want dat is de realiteit. Hij hamert daar echt op. Dat is wat ik wilde.'
