Regisseur Anne Émond over romcom Peak Everything: ‘Hoewel we soms dom en krankzinnig zijn, kijk ik met een tedere blik naar de mensheid'

Hij loopt hard, mediteert, zorgt voor zijn honden, en toch: niets helpt tegen de klimaatangst van alleenstaande veertiger Adam (Patrick Hivon), die vreest dat het einde van de wereld nabij is. Zijn therapeut neemt hem niet serieus, zijn vader maakt hem belachelijk en zijn 22-jarige werknemer neemt een loopje met hem. Maar als zijn therapeutische zonnelamp kapot gaat, begint er in zijn ziel onverwachts een lichtje te branden. Hij belt het nummer op de verpakking, denkend dat het een psychologische hulplijn is, maar in plaats daarvan krijgt hij klantenservicemedewerker Tina (Piper Perabo) aan de lijn. Terwijl ze hem adviseert over de lamp, raken ze verder aan de praat, en met elk gesprek groeit Adam’s affectie voor haar.

Op het moment dat Adams grootste nachtmerrie werkelijkheid wordt, en er een natuurramp uitbreekt, besluit hij als een razende naar Tina toe te rijden – maar daar blijkt haar leven gevuld te zijn met man en kinderen. Toch lijken de twee in de tragisch-romantische komedie Peak Everything magnetisch of misschien wel noodlottig aan elkaar verbonden.

Op het Leiden International Film Festival spreken we met de Canadese schrijver-regisseur Anne Émond over haar bijzondere mix van klimaatdrama en lichtvoetige romcom (in Canada heet de film Amour Apocalypse) en over haar eigen angsten en de invloed daarvan op de filmset: ‘We hadden het keurmerk voor duurzaamheid op de set, maar dat is natuurlijk niet genoeg. Midden in de nacht stond ik buiten met vijf enorme vrachtwagens vol apparatuur. Toen dacht ik bij mezelf: als we niets willen vernietigen, moeten we geen films maken. Maar ik wil dit verhaal vertellen, om dat er te weinig films zijn die het onderwerp klimaatverandering aankaarten.’

Je eigen klimaatangsten speelden een belangrijke rol in de ontwikkeling van het script. Welke persoonlijke elementen zien we terug in de film?

‘Het begon tijdens de pandemie in 2020. Voor het eerst in mijn leven raakte de klimaatverandering me op een directe, persoonlijke manier. Natuurlijk wist ik allang dat het gebeurde, maar ik voelde het nog niet echt. Ik had voor het eerst tijd om de wetenschappelijke rapporten te lezen en naar podcasts te luisteren, en toen kwam het opeens heel dichtbij. Ergens in die periode ontmoette ik een vriend op straat in Montréal. Ik was depressief en moest huilen, ondanks dat we maar tien minuten met elkaar spraken. Een week later liet hij een zonnelamp op mijn veranda achter – precies zo eentje als in de film – en zo kwam het idee voor het script langzaam tot stand.’

‘Adam is een weerspiegeling van mij; al heel vroeg in het proces besloot ik dat hij een man zou zijn. Ik moest afstand creëren, puur om mezelf te beschermen. Maar ik besloot ook dat de hoofdpersoon een man zou zijn omdat we in 2025 leven en ik een vrouwelijke filmmaker ben. Al een eeuw lang hebben mannen de vrouw 'uitgevonden' in films en televisieseries – in alles. Het is fantastisch als vrouwen films maken, maar als we alleen maar films maken over onze eigen ervaringen als vrouw, is dat niet genoeg, want kunst maken betekent de samenleving beïnvloeden.’

Geen enkele meditatiestem zou je ooit vertellen dat de wereld op dit moment instort

‘De films die ik als tiener zag portretteerden vrouwen altijd in een verleidingsmodus, heel sexy en continu proberend om mannen te behagen. Dat heeft invloed gehad op hoe ik mezelf gedraag. Dus nu dacht ik: het is tijd, het me niet kan schelen als mijn mannelijke personage te gevoelig of te naïef is of wat dan ook. Sommige mannen waren er een beetje door gechoqueerd, maar ik heb zoiets van: tja, jullie hebben jarenlang de vrouw uitgevonden, en nu is het aan ons.’

Ondanks zijn gevoeligheid, komt Adam terecht in een positie van typisch masculien machtsmisbruik.

‘Adam is het type roofdier dat eigenlijk helemaal geen roofdier is. Ik ben het niet eens met wat hij aan het begin van de film doet met zijn jonge werknemer. Het is een slechte keuze, maar daarna volgt er twee uur aan schuldgevoel, angst en kwetsbaarheid. En wat is er angstaanjagender voor deze witte cis-hetero man van middelbare leeftijd dan een tweeëntwintig jarige vrouw die gewoon pakt wat ze wil? Jonge vrouwen van nu zijn zo anders opgevoed dan ik, en ik vind het geweldig dat ze kunnen zeggen wat ze willen en nemen wat ze willen. Ik hou echt van deze generatie.’

De zonnelamp die Adam ontvangt is bedoeld om zijn depressieve gevoelens te bestrijden, waaronder zijn klimaatstresst. Hoe kijk je zelf naar dit soort apparaten?

‘In Montréal zijn de dagen in de winter erg kort en kan het heel donker worden. Ik heb zo’n lamp zelf ook een keer geprobeerd. Ik weet niet of het werkt, maar ik ben er niet tegen. Toch zie je in de film ook mijn kritiek op het kapitalisme en op hoe de samenleving ons in zekere zin ziek maakt. De maatschappij, competitie, werk: alles maakt ons angstig, depressief of gek. En als je eenmaal gek bent, moet je voor jezelf zorgen door dingen voor jezelf te kopen. Een zonnelamp, begeleide meditatie, hot yoga, kristallen: ik vind het eerlijk gezegd nogal ironisch.’

'Ik heb op een gegeven moment geprobeerd te mediteren, omdat mijn therapeut me dat had aangeraden. Maar het werkt niet echt voor mij. Ik zou willen dat ik het kon, maar elke keer als ik het probeer, denk ik: bah, dit duurt zo lang, ik verveel me.'

De meditaties in de film zijn vrij onconventioneel. Terwijl Adam op zijn rug in de sneeuw ligt, praat de begeleidende stem over de ineenstorting van het klimaat in plaats van innerlijke rust.

‘Ik heb die meditatietekst zelf geschreven. Geen enkele meditatiestem zou je ooit vertellen dat de wereld op dit moment instort, haha. Dus ik heb er een beetje mee gespeeld. De stem van de opname is ook erg interessant. Het is geen acteur, maar de geluidsman die op de set stond. Hij heeft de tekst als proef ingesproken en omdat hij zo'n perfecte stem heeft, hebben we uiteindelijk geen stemacteur meer ingehuurd.’

Eigenlijk is vriendelijkheid veel belangrijker dan romantische liefde

‘We hebben besloten om Adam in de sneeuw te leggen omdat we in de film praten over solastalgie: de angst dat jouw veilige plek in je eigen omgeving zal verdwijnen door klimaatverandering. Voor mij als Canadees is mijn safe space de sneeuw, en dat heb ik meegegeven aan het personage van Adam. Vroeger was het in Quebec rond de kerstdagen altijd wit, maar nu is dat vaak niet meer het geval. We waren heel bezorgd dat we de scène niet konden opnemen vanwege een gebrek aan sneeuw. Het kost zo veel geld om al die mensen bij elkaar te brengen, wat moesten we doen als er geen sneeuw lag? Op een gegeven moment hebben we zelfs overwogen om naar Noorwegen te gaan om te filmen, maar uiteindelijk zei ik dat dat financieel en ecologisch een slecht idee was. Uiteindelijk hebben we enorm veel geluk gehad. We hadden de grootste sneeuwstorm in jaren.’

Wat is volgens jou de rol van filmmakers in tijden van klimaatverandering?

‘Voor het eerst in mijn leven heb ik het gevoel dat we nuttig kunnen zijn. Toen ik in de dertig was, genoot ik van het kijken naar en het maken van films, maar een deel van mij dacht altijd: ik doe eigenlijk niets belangrijks, ik verander het leven niet ten goede. Ik vond het moeilijk om echt betekenis te vinden in mijn werk. Nu ben ik 43 jaar en dit is mijn zesde film, en voor het eerst heb ik zoiets van: we zouden nuttig kunnen zijn voor de toekomst. Onze samenleving staat voor enorme veranderingen wat betreft democratie, het milieu en onze natuurlijke hulpbronnen — en we moeten nieuwe verhalen vertellen over een nieuwe wereld. Voor mijn film besloot ik dat te doen op een grappige manier, met een romantische komedie. Ik wil mensen ook niet wanhopig maken; ik wil dat ze willen zorgen voor elkaar en voor alles wat leeft.’

Kan liefde de mensheid redden van haar ondergang?

‘Ik hou van mensen, de interacties tussen hen en van het observeren van families en relaties. Maar hoewel ik dol ben op de liefde, is dat niet de essentie van de film en zou het me verdrietig maken als mensen dachten dat liefde het antwoord op alles is. Ik geloof niet dat als je plotseling verliefd wordt, alle duisternis verdwijnt. Ik denk dat liefde een belangrijke rol kan spelen, maar je moet vooral omringd zijn door mensen en door de natuur. Eigenlijk is vriendelijkheid veel belangrijker dan romantische liefde. En op dit moment is het niet bepaald trendy om aardig te zijn; het lijkt belangrijker om je sterk te gedragen, te vechten en sterke meningen over alles te hebben, maar ik denk echt dat we meer moeten samenwerken.’

‘Hoewel we soms dom en krankzinnig zijn, kijk ik met een tedere blik naar de mensheid. Ik wil niet dat wij of de planeet vernietigd worden, maar daarvoor moeten we veel dingen in onze samenleving veranderen. We moeten dichter tot elkaar komen.’