Actrice Vicky Krieps over haar rol in Love Me Tender: 'Clémence is geen sympathiek persoon, maar dat maakt haar juist echt'

De Parijse Clémence is al even van haar ex-man gescheiden. Ze wonen apart, ze wisselen wekelijks de zorg voor hun zoon Paul af, en alles lijkt amicaal te verlopen. Als ze haar ex vertelt dat ze inmiddels liefdesrelaties met vrouwen heeft, reageert hij verrast en toch ook positief. Maar als ze de volgende dag bij hem aanbelt om haar kind op te halen, blijkt er van hun warme band niets meer over. Paul blijft zich onder de dekens verstoppen en weigert zijn moeder te zien. Even later krijgt Clémence via haar advocaat te horen dat haar ex-man de volledige voogdij opeist, en moet ze zich bij de kinderbescherming melden. Maar waarom precies? Alleen maar omdat ze relaties met vrouwen aangaat, of is er meer aan de hand?

De Franse regisseur Anna Cazenave Cambet verfilmde met Love Me Tender het semi-autobiografische verhaal van de schrijver Constance Debré, en castte de ingetogen Vicky Krieps in de hoofdrol. Net als Debré is Clémence schrijver geworden nadat ze de advocatuur achter zich gelaten heeft. Het is dan ook geen verrassing dat Clémence de strijd aanvankelijk vol aangaat: ze heeft immers niets fout gedaan (toch?), ze weet hoe de wet werkt en hoe ze zich moet verdedigen in een rechtbank. Maar gaandeweg zakt de moed haar steeds verder in de schoenen: de positieve rapporten van specialisten over haar psychologische stabiliteit lijken geen impact te hebben op haar zaak, en haar ex blijft hun zoon manipuleren met fabels over zijn moeder. Noodgedwongen leert Clémence een harde les: hoe zeer iedereen het ook ontkent, het Franse rechtssysteem is niet gemaakt voor moeders die ervoor kiezen af te wijken van het conventionele pad.

We spreken Vicky Krieps samen met een groepje journalisten op het Filmfestival van Cannes, waar ze vertelt over haar de parallellen tussen het personage en haar eigen leven, en hoe hard vrouwen nog steeds moeten vechten om – ook als ouder – hun eigen vrije keuzes te maken: ‘Je ontkomt nog steeds niet aan de ideeën over wat voor soort moeder je geacht wordt te zijn. En dat zie je pas als je met je neus op de feiten wordt gedrukt.’

Clémence krijgt ongelofelijk veel voor haar kiezen: als moeder, als ex-partner, als geliefde. Was het voor jou pittig om in haar rol te kruipen?

'Deze film vroeg veel van me als actrice. Ik heb veel pijn ervaren tijdens de opnames, op een niveau dat ik nooit eerder heb ervaren. Misschien wel in mijn privéleven, maar niet op de set. Na de opnames voelde ik me niet zo goed, ik heb een paar maanden nodig gehad om weer mezelf te zijn. Wanneer je zoveel pijn voelt, kan het psychologische soms naar het fysieke overslaan. Omdat je zoveel emoties vasthoudt, zijn je spieren gespannen en begint je lichaam pijn te doen. Dat heb ik ook ervaren. En ja, dat komt omdat ik kinderen heb, maar ook omdat ik gescheiden ben van hun vader. Het was niet vergelijkbaar met de situatie in de film, maar waar ik me wel in herkende, is de ervaring dat ik dacht dat ik vrij zou zijn om de moeder te zijn die ik wilde zijn. Dat zegt mijn personage ook in de film. En dan besef je dat je die vrijheid helemaal niet hebt, ook niet na een scheiding. Je ontkomt nog steeds niet aan ideeën over wat voor soort moeder je geacht wordt te zijn.’

Clémence doet niet altijd 'het juiste'. Dat is denk ik het grootste taboe dat we doorbreken in het script

‘In mijn geval was er ook veel woede bij de vader van mijn kinderen. Ik bleef maar denken dat ik simpelweg deed wat ik heb geleerd. Ik ben eerlijk: als ik niet van iemand hou, ga ik uit elkaar. En dat is het grootste, eerlijkste, meest ware wat ik kan doen en geven aan mijn kinderen. Maar ik werd zo bekritiseerd. Men vond dat ik bij de vader had moeten blijven voor de kinderen. Hoe durfde ik voor mezelf te kiezen? Ik krijg het verwijt nu nog, ook van de vader. Dat is heel pijnlijk. Dan komt daar ook nog eens bij dat ik telkens onderweg ben, omdat ik een actrice ben. Een deel van je ouderschap opgeven voor een beroep dat niet direct geld oplevert, is voor mensen heel moeilijk te begrijpen. Met een creatief beroep, denkt je omgeving dat je gewoon plezier hebt, terwijl je harder werkt dan wie dan ook. Dat is een parallel met het personage, want zij wordt veracht om de boeken die ze schrijft. En al helemaal om het feit dat die boeken haar geen gouden kasteel hebben opgeleverd. Dat is oneerlijk, maar helaas voor mij heel herkenbaar.’

Heb je ooit een moment gehad waarop je erover dacht om een veiliger pad te kiezen?

'Toen mijn kinderen klein waren, probeerde ik helemaal op te gaan in die moederrol. Daarom was het iets heel groots voor me, om dat achter me te laten. Maar ik denk dat ik moedertje speelde om me veilig te voelen. Ik dacht: dit is wat mensen doen. Maar zo werkt het niet. Je kunt het leven niet bedriegen, net zoals de liefde. Er was iets in me dat eruit wilde en eruit moest, en dat was in mijn geval acteren. Daar stond een hoge prijs tegenover, namelijk dat ik mijn kinderen veel minder kan zien. Want ze reizen natuurlijk niet met je mee, want het andere leven is beter en veiliger. En omdat ik niet wilde vechten of zelfs maar in de buurt van de rechtbank wilde komen, zei ik: oké, dan ben ik de nomade, dan omarm ik die rol en dan vertrouw ik erop dat mijn kinderen zullen weten dat ik van ze hou en dat ze me op een dag zullen zien voor wie ik ben.'

Vaak zien we in films toch nog een bepaalde eenzijdige weergave van lesbiennes, dikwijls geportretteerd in een antagonistische rol. Heb je het gevoel dat deze film daar een ander beeld tegenover zet?

'Ik denk dat er steeds meer films over homoseksualiteit bij vrouwen zijn, maar helaas blijft het moeilijker om ze te financieren dan hetero-films. Maar wat deze film doet en wat ik juist leuk vind, is dat het homoseksualiteit tussen vrouwen laat zien op een manier die niet alleen draait om de seks. Soms is de relatie niet cool, onprettig of niet sexy. Clémence is geen sympathiek persoon, maar dat maakt haar juist echt. Ze doet niet altijd ‘het juiste'. Dat is denk ik het grootste taboe dat we doorbreken in het script. Ik heb vaker meegemaakt dat een script is afgewezen voor financiering onder het mom van: deze vrouw kan niet aardig gevonden worden. Dan denk ik altijd: en Taxi Driver dan? Als een man onsympathiek is, dan mag het wel? Het publiek staat er gewoon voor open, ook bij vrouwelijke personages. Bij geen van de films die ik ooit maakte, zei het publiek: we vinden haar niet leuk. Ze zeiden eerder het tegenovergestelde: oh, ik vond haar zo leuk. We zijn allemaal mensen die goed én slecht zijn. Het gaat om de balans en die balans wil ik in mijn personages uitdragen.'

We zijn allemaal net een beetje anders; we wijken allemaal op de een of andere manier af van de norm

Terwijl de Luxemburgs-Duitse actrice in Love Me Tender in de huid kruipt van een Parisienne, is het Frans slechts één van de vier talen die Krieps vloeiend spreekt. De actrice zet meertaligheid rijkelijk in voor haar werk en heeft rollen gespeeld in het Luxemburgs, Frans, Duits en Engels. Voor haar rol in Corsage gebruikte ze al zelfs haar talen in dezelfde rol, én leerde ze zichzelf het Hongaars om het gecultiveerde personage van de Oostenrijkse keizerin Elisabeth nóg beter neer te zetten.

Wat is voor jou de betekenis van het spelen in verschillende talen, en om in de huid te kruipen van verschillende nationaliteiten?

'Ik geloof in de eenheid van culturen, van mensen die samenkomen. Europa. En dit gaat via talen. Ik denk dat we leven in een wereld waarin we nu allemaal verschillende talen spreken, wat betekent dat we allemaal accenten hebben. We zijn allemaal net een beetje anders; niemand van ons is ‘zoals het hoort’, we wijken allemaal op de een of andere manier af van de norm.’

Lang heb ik ervaren dat mensen mijn films wel keken, maar dat ze niet wisten dat ik er in speelde

'Toen ik begon, was een van de voorwaarden voor het zijn van een succesvolle actrice dat je dingen goed moet doen: je moet er goed uitzien, je moet goed de taal kunnen. Tegen mij zeiden ze dat mijn accent niet kon bestaan. Zelfs in het Duits, mijn moedertaal, moest ik, omdat ik uit Luxemburg kwam, aan mijn accent werken. Ik denk dat Phantom Thread de eerste keer was dat mensen zich realiseerden: eigenlijk maakt dat accent niet uit. Het accent kan zeggen dat ze ergens anders vandaan komt, maar is het voor het verhaal echt zo belangrijk wáár ze vandaan komt als we omringd zijn door mensen die overal vandaan komen? Dus voor mij is het heel belangrijk om zo te praten en dat te blijven doen. En nu heb ik het geluk dat mensen hierin vertrouwen.'

Voelt het misschien ook een beetje als een privilege dat je door je accent en door je meertaligheid niet simpelweg binnen één stereotype valt?

'Ja, ik denk het wel. Het voelt bijna alsof ik mijn voetstappen kan uitwissen, zodat men nooit weet waar ik vandaan kom of wie ik ben. Lang heb ik ervaren dat mensen mijn films wel keken, maar dat ze niet wisten dat ik er in speelde. Tijdens mijn eerste bezoek aan Cannes sprak ik met een vrouw die me prees om_ Serre-moi fort (Hold Me Tight)_. Ze zei: ik ben zo’n fan van je, jammer dat je niet ook in andere films speelt. Toen zei ik: er draait nog een film op het festival waar ik de hoofdrol in speel, namelijk Bergman Island. Ze bleek die film te hebben gezien, maar had niet de link gelegd dat ik het was. Je had haar gezicht moeten zien toen ze hoorde dat ik ook in Phantom Thread had gespeeld. Ik beschouw het wel als een compliment, omdat het betekent dat je erin slaagt te verdwijnen in een personage. Dat is iets goeds. De verschillende talen die ik spreek helpen daarbij.'