Nine Antico over haar debuutfilm Playlist: ‘We hoeven het idee van liefde niet te cancellen, maar we moeten wel beginnen bij zelfliefde’

Door Emma van den Berg

In een zwart-wit Parijs gaat het de 28-jarige Sophie (Sara Forestier) niet voor de wind. Ze lijkt voor haar dromen nét iets te oud, voor haar vriendjes nét niet de ware, en in de ogen van haar baas nét niet getalenteerd genoeg. Toch is opgeven voor Sophie geen optie. Zo blijft ze haar passie – tekenen – verdedigen tegenover haar sceptische ouders, en voert ze onvermoeid strijd tegen de bedbugs die zich in haar matras hebben genesteld. Bevestiging zoekt ze in de vorm van mannen, die haar eigenlijk vooral teleurstellen, en bij haar beste vriendin Julia (Laetitia Dosch), met wie ze lange gesprekken voert over liefde, seks, en hun stroef lopende carrières. En hoewel afwijzing na afwijzing volgt – op zowel het professionele als het romantische vlak – laat Sophie zich niet kisten.

Playlist is de eerste speelfilm van de Franse illustrator en filmmaker Nine Antico. Antico’s creatieve focus heeft het grootste deel van haar leven op het tekenen gelegen (ze heeft verschillende graphic novels op haar naam staan). Hoewel Antico’s filmdebuut losstaat van haar werk als illustrator, bevat Playlist er wel knipoogjes naar. Zo is de film volledig in zwart-wit, is hoofdpersonage Sophie óók tekenaar, en zie je bij de aftiteling illustraties van Antico’s hand. Antico’s meest directe inspiratiebron is het zwart-witte Frances Ha (2012) van regisseur Noah Baumbach, waarin hoofdpersonage Frances in New York met zichzelf en haar carrière als danser worstelt – een strijd die Playlist’s Sophie niet onbekend is.

Playlist start met een soort valse indicatie dat het een romantische komedie is, compleet met een verteller en een betoog over de liefde. Maar de film gaat een andere kant op naarmate het verhaal vordert. Er kan nog altijd worden gelachen, maar de romantiek heeft niet meer de overhand. De humor zit ‘m in de herkenbaarheid van Sophie’s gestuntel in de liefde, niet onregelmatig afgewerkt met een feministisch laagje. Sophie laat haar geluk steeds minder afhangen van de mannen in haar leven, en steeds meer van zichzelf. Om dit te kracht bij te zetten is de soundtrack voor Antico van groot belang geweest: de nummers – veel alternatief, indie en punk – staan voor onafhankelijkheid. Een rode draad is het nummer True Love Will Find You In The End van Daniel Johnston – een muzikant die niet geheel ontoevallig ook illustrator was.

Hoi Nine! Gefeliciteerd met Playlist. Hoe lang zat deze film er al aan te komen?
‘De eerste keer dat de producent mij benaderde was in 2011, dus dat is nu zo’n tien jaar geleden. Het schrijven van Playlist was een behoorlijk lang proces. Ik ben al sinds mijn 17e geïnteresseerd in film, maar ik heb me toch altijd op mijn passie voor tekenen gestort. Nu wilde ik iets nieuws doen. De vrijheid die ik had voor de film was overweldigend – ik kon alles doen, dus wat wíl je dan? Ik vond dat spannend. Maar angst moet nooit een reden zijn iets niet te doen.’

Angst moet nooit een reden zijn iets niet te doen

Het lijkt erop dat het een persoonlijk verhaal is, ook vanwege de liefde die het hoofdpersonage en jij voor tekenen delen.
‘Het is zeker een persoonlijk verhaal. Ik wilde iets maken over het begin van mijn twintiger jaren, hoewel ik Sophie in de film iets ouder heb gemaakt. Je bent in die periode enorm kwetsbaar – je weet niet wat je wil, je hebt geen geld, niets is vast. Je probeert comfort te vinden in de liefde, maar de liefde is nog het meest precair van alles. Voor mij was het belangrijk om muziek in mijn leven te hebben. De muziek in de film is dan ook onderdeel van een soort doe-het-zelf-ding: onafhankelijk zijn, dingen zelf fiksen. Het is rauw en eigen. De muziek betekent veel voor me – het is de muziek die ik ontdekte toen ik zelf twintig was. Ik heb die nummers een miljoen keer geluisterd.’

Zitten er meer autobiografische elementen in de film? 
‘De personages en gebeurtenissen komen niet direct uit mijn eigen leven, dus ik zou het niet autobiografisch noemen. Ik zie het eerder als een mix van verhalen en personen. Het is een stukje van mij, maar ik bén het niet. Ik heb wel veel losse elementen uit mijn leven in de film en de personages verspreid – er worden comics in genoemd die ik leuk vind, vrienden van me spelen hier en daar een gastrol. Het is echt mijn feestje, mijn eigen sweet sixteen.’

Die onafhankelijkheid die je net al even noemde vormt uiteindelijk een belangrijk focuspunt in de film, hoewel de film eerst doet geloven dat we naar een zoektocht naar liefde gaan kijken.
‘Ik vond het belangrijk om te laten zien dat Sophie’s obsessie met mannen ook kan transformeren tot iets creatiefs. Het is dan niet langer alleen maar een last. Ook verschuift de focus meer naar vriendschap, en hoe je elkaar kan ondersteunen. Het draait niet allemaal meer om mannen. Het laatste nummer in de film (What’s Up Girls van Catisfaction, red.) staat ook voor deze empowerment: echte liefde haal je uit jezelf, door jezelf, en naar jezelf toe. We hoeven het idee van liefde niet te cancellen, maar we moeten wel beginnen bij zelfliefde. En we moeten beter voor onszelf zorgen: onze lichamen verkennen, wat genot inhoudt, eventueel experimenteren. En erover praten!’

‘Ik wilde heel graag een komedie maken, maar hou er juist van als films niet in één hokje te plaatsen zijn. Dat is ook een van de redenen dat de film zwart-wit is; de tijdsgeest is op die manier lastig te bepalen, en blijft open voor interpretatie. Het zou zich nu kunnen afspelen, of in het verleden, of in de toekomst – de stijl en kleding van de acteurs geeft dit verder ook niet weg. Bovendien is dat zwart-witte heel grafisch. Kleur is in mijn ogen geen noodzaak. In films, foto’s of graphic novels waardeer ik vaak juist de sterkte van zwart-wit, van het contrast.’

Sophie probeert haar dromen na te jagen, al is ze te oud voor veel grafische opleidingen en komt haar carrière als tekenaar niet echt van de grond. Doet ze er goed aan om niet op te geven?
‘Ja en nee. Ik kan begrijpen hoe je soms wél wil opgeven. Julia, Sophie’s beste vriendin en beginnend actrice, kiest hier op een gegeven moment voor. Maar voor haar is het anders. Julia heeft een fijne familie om op terug te vallen, meer zekerheid. Ze kan het zich veroorloven om op te geven. Voor Sophie is het niet zo makkelijk. Julia fungeert als een soort spiegel: als zij opgeeft, waarom zou Sophie dan nog door moeten zetten? Dit maakt haar kwaad en onzeker; je bent altijd bang dat wat jouw vrienden overkomt, jou ook kan overkomen.’

Kleur is in mijn ogen geen noodzaak

In ieder geval kunnen we aan het eind nog een glimps zien van wat Sophie ervan gemaakt heeft, met haar illustraties. 
‘Ik wilde haar daadwerkelijke tekentalent graag een mysterie houden – ik wilde niet dat je als kijker een oordeel hebt over het personage, gebaseerd op haar tekeningen. En zoiets creëert ook een aantrekkingskracht; hoe minder je ziet, hoe liever je het wíl zien. De tekeningen die je uiteindelijk te zien krijgt zijn van mij. Eerst wilde ik dat niet doen omdat ik wil dat de film volledig losstaat van wat ik normaal gesproken doe. Dat is ook de reden dat ik bijvoorbeeld de poster niet heb ontworpen. Maar het kwam uiteindelijk toch het beste uit als ik het zelf deed. Nu ben ik daar heel blij mee.’

‘Ook de identiteit van de verteller blijft lang een geheim. Wie zit er achter die stem? Hij begint over de liefde, maar wat hij vertelt omvat steeds meer – het leven in het algemeen, en hoe we onszelf daarin in de weg kunnen zitten.’