Ouders die ruziën terwijl hun kinderen zwijgend toekijken; probeer daar maar eens geen buikpijn van te krijgen. Het gebeurt een paar keer in A Family, Mees Peijnenburgs invoelende portret van een gezin dat uit elkaar viel en sindsdien maar blijft vallen. Bijvoorbeeld: als moeder Maria (Carice van Houten) een paar minuten later dan afgesproken tieners Eli en Nina aflevert bij hun vader (Pieter Embrechts), is die woest en begint te foeteren nog voor de kinderen binnen zijn. Andersom kan Maria het niet uitstaan dat haar ex in hun huis is blijven zitten, terwijl zij zit opgescheept in een onpersoonlijk appartement in een dode buurt.
Zo hard als de ouders tegen elkaar zijn, zo lief doen ze tegen de kids. 'Hè lieverd toch', krijgen Eli en Nina steeds weer te horen, vlak voor of nadat er iets belangrijks is gezegd. 'Pin me er niet op vast, maar volgens mij is 'lieverd' het woord dat het meest in de film terugkomt', vertelt Peijnenburg. 'Ik heb niet geteld, maar toen we de ondertiteling naliepen zagen we het overal staan: hey sweetie, hey sweetie, hey sweetie.'
Veel meer dan over ruzie, gaat A Family dan ook over (onuitgesproken) gevoelens. Over je kwetsbaar durven opstellen en jezelf kunnen zijn als je danst in de woonkamer, naar zwemles gaat, zwijgend rondkijkt, bij elkaar wegloopt of juist weer samenkomt om een zak patat te delen op een pleintje voor de deur. Verdeeld over verschillende hoofdstukken volgt de film eerst het perspectief van tienerdochter Nina, en daarna dat van de jongere Eli. Beiden worstelen ze op hun eigen manier met de hoogspanning die de scheiding met zich meebrengt.
Peijnenburg: 'Ik was gefascineerd door het idee dat je dezelfde situatie op verschillende manieren kan bekijken. Als je je blik net iets verlegt, worden dingen zichtbaar die daarvoor onzichtbaar waren. Dat spel daarmee – van hoe gaan we allemaal door dezelfde situatie heen? – leidde uiteindelijk tot de ontwikkeling van A Family.'
Ik las dat A Family een ‘persoonlijke en belangrijke’ film voor je is. Op welke manier is dat zo?
'Ik wou al heel lang een film maken over een familie die uit elkaar valt. Toen ben ik onderzoek gaan doen: wat zijn de dynamieken en processen waar mensen doorheen gaan in zo'n situatie? En hoe komt iedereen aan het eind van de rit er weer uit? Uiteindelijk zijn we allemaal op zoek naar emotionele veiligheid. Dat is iets waar ik mezelf in herken en wat ik heel erg kan voelen.'
'De film komt ook voort uit iets persoonlijks; ik kom uit een gebroken gezin. Maar in de eerste gesprekken met coscenarist Bastiaan Kroeger en producent Iris Otten, werd het meteen een verhaal van ons drieën. Omdat we ons er alle drie in konden herkennen. Bastiaan en ik schreven om de beurt. Daarna reflecteerden we op de stukken met Iris erbij. Urenlang spraken we over wat er al stond en wat er mogelijk zou zijn. We hebben heel veel scènes geschreven die niet in de film zitten. Ik denk dat alles wat we hebben weggegooid, ongeveer vijf keer zo veel is als wat we hebben gebruikt.'
Mijn zus en ik zijn thick as thieves, dat komt onder andere door de scheiding van mijn ouders
'Er zijn veel hele goede films gemaakt over families die uit elkaar vallen: Kramer vs. Kramer, Marriage Story, A Separation. Veel van die films zijn allemaal vanuit het perspectief van de ouders. We vonden het interessant om te kijken wat er zou gebeuren als we de lens zouden richten op de kinderen. We zijn ooit begonnen met vier losse perspectieven, waarin je het verhaal ook zag vanuit de vader en moeder. Maar toen merkten we dat alle perspectieven te veel op de oppervlakte bleven en we niet genoeg de diepte in konden.'
A Family is opgedragen aan je zus Tessel – en aan alle broers en zussen. Hoe is jullie relatie?
‘Mijn zus en ik zijn thick as thieves, dat komt onder andere door de scheiding van mijn ouders. Maar ook de turbulentie die de wereld met zich meebrengt, hoe we elkaar daarin vinden en elkaar erdoorheen proberen te helpen. Maar de film is geen reconstructie van mijn familie.’
Los van dat je put uit je eigen ervaringen, heb je ook veel research gedaan?
'Heel veel. Ik heb met ervaringsdeskundigen gesproken, zoals advocaten en juristen. Maar ook met jongeren die op dit moment door vergelijkbare situaties gaan. Toen mijn ouders uit elkaar gingen, lag de wereld er anders bij. Nu is er al meer hulp. Dat kinderen een brief kunnen schrijven en die bespreken met een advocaat, hebben we gebruikt voor de openingsscène. Laatst bij een vertoning hadden we een jurist in de zaal en die zei dat-ie zo blij was dat hij nu een film had om aan ouders te laten zien. Niet om ze op hun eigen wangedrag te wijzen, maar omdat ze net als de personages vastzitten in hun pijn en verdriet.'
Je film valt of staat met de geloofwaardigheid van de twee jonge hoofdrolspelers, Celeste Holsheimer en Finn Vogels. Hoe heb je hen gevonden?
'Casting is de hartslag van een film. Ik vind het zó belangrijk. We waren op zoek naar een bepaalde gevoeligheid en een kwetsbaarheid – een bepaalde toon van het spel. Maar de acteurs samen moesten ook een familie zijn, dus dat was een puzzel. Zowel Celeste als Finn hebben veel durf, kwetsbaarheid en transparantie in hun spel. En ze hadden het vertrouwen om dat met mij op te zoeken. Samen zijn we gaan kijken hoe we hun karakters vorm konden geven. Wat mijn acteurs voelen is leidend. Ze komen goed beslagen ten ijs en daarna is er alle ruimte voor vrijheid.’
En Carice van Houten, hoe is zij bij de film betrokken geraakt?
'We kennen elkaar al langer en wilden samen iets doen. We waren ook al veel aan het afspreken om te praten over het klimaat en alle misstanden in de wereld. Toen kwam A Family langs en dat was een perfecte match. Het is een verhaal dat dicht bij haar hart ligt. Met Pieter had ze meteen mega chemie. Je voelt dat er tussen de personages ooit iets is geweest, zonder dat we dat ooit hoeven te laten zien.'
Ik wilde voor deze film terug naar de kern van de vertelling en de personages
'Ik vind werken met acteurs het leukste dat er is. Alle vier komen ze met hun eigen energie, charisma en présence. Alles zit in de ogen, van mensen en van acteurs. Ogen liegen voor mij niet. Als we aan het draaien zijn, zit ik vaak naast Jasper [cameraman Jasper Wolf, red.) en kijk ik naar de ogen van de acteurs.'
Ik ging erg goed op de scène waarin Eli en Nina samen patat eten. Hoe is die tot stand gekomen?
'Ik vertel graag dingen door middel van acties. Aan het begin van de film komt Eli naar Nina toe en ik wilde dat Nina uiteindelijk juist naar Eli toe zou gaan. Bijvoorbeeld door samen iets te delen. Het eten van patat is een doorlopende handeling. Celeste en Finn spelen het allebei prachtig, met een uitnodiging in hun ogen.'
'Ik wilde voor deze film terug naar de kern van de vertelling en de personages. Ik wilde er geen lagen bovenop leggen of er een visuele attractie van maken. Dat maakt het heel naakt. Voor mij is het ook eng. Ik kan me nergens achter verschuilen. De edit en de muziek zijn niet sturend maar ondersteunend. Daardoor ontstaat er ook een bepaalde intimiteit – een open hart.'
Lukas Dhont staat op de aftiteling als coproducent. Zijn film Close en jouw A Family komen voor mijn gevoel uit dezelfde hoek. Hoe ziet jullie samenwerking eruit?
'Ik deed in 2017 samen met hem een residentie op het filmfestival van Cannes en sindsdien zijn we beste vrienden. De filmwereld is heel uitdagend, dus ik ben altijd met Lukas aan het praten over wat we aan het doen zijn. Als regisseur is het soms best eenzaam en het is heel fijn om iemand te hebben met wie je je onzekerheden kan delen en de wereld kan bestormen.'
