‘Community cinema. Voor de buurt, door de buurt. That’s it.’ In gesprek met de mannen van Oxville, het nieuwste Cinevilletheater

‘Niemand krijgt een cent,’ zegt Aydin Dehzad, een van de mannen achter Oxville. ‘We doen het voor de liefde.’ De liefde waar hij het over heeft is liefde voor film, en wat ze doen is een buurtbioscoop runnen in de blauwe zaal van De Meervaart in Amsterdam Nieuw-West. Dat doen ze met zijn drieën: Dehzad, Bas Broertjes (die samen met Dehzad ook productiebedrijf Kaliber Film heeft) en filmdistributeur Carlo Dias.

Dehzad en Dias wonen al hun hele leven in Nieuw-West, Broertjes ‘schuurde er tegenaan’. Ze kennen elkaar uit de filmindustrie en richtten Oxville samen op. In de zaal, met 260 stoelen en het grootste scherm aan deze kant van Amsterdam (‘groter dan die van De Filmhallen!’), programmeren ze sinds eind 2018 ongeveer vier keer per maand recente titels en klassiekers. Op het programma: crossoverfilms zoals De Libi en Sorry to Bother You, publieksfavorieten (The Favourite, A Star Is Born), documentaires (Devils Pie - D’Angelo, Klanken van Oorsprong en Maradona) en specials in samenwerking met De Meervaart, zoals afgelopen week Doculab Suriname ter ere van de Surinaamse onafhankelijkheid.

Op papier zijn de taken verdeeld, maar eigenlijk doen ze alles samen: inleidingen doen, nagesprekken begeleiden en heel, heel veel films kijken. Het is pionieren, en dat is veel werk. Uiteindelijk hopen ze dat Oxville kan uitbreiden, in De Meervaart of de nieuwe OBA van Osdorp, of op een eigen locatie. Het moet een bioscoop voor en door buurtbewoners worden, zoiets als de Phoenix-cinema in Londen waar ze laatst op bezoek waren.

Hoeveel bioscopen heeft het centrum van Amsterdam nog nodig? 

 

Dias: ‘We zijn Oxville begonnen omdat we iets wilden teruggeven aan onze buurt, en omdat we een professionaliseringsslag wilden maken voor filmliefhebbers in Nieuw-West. Er waren wat filmclubjes en losse vertoningen, maar niet iets structureels.’

Dehzad: ‘Dat is toch van de zotte? Hoeveel bioscopen heeft het centrum van Amsterdam nog nodig? Je hebt hier een wijk met 160 duizend bewoners, maar er was nog nooit over nagedacht om een filmhuis neer te zetten. Op het Osdorpplein was vroeger geen moer te doen. We wilden samen met de buurt een volgende stap zetten.’

Dias: ‘Ook omdat er vanuit de binnenstad steeds meer mensen naar buiten treden en hier huizen kopen. Dat helpt om de filmliefhebbers binnen te halen.’ 

Dehzad: ‘Vanuit de industrie en de buurt was er goodwill, dat heeft enorm geholpen. Daar hebben we ook de Nieuw WeSter Cultuurprijs door gewonnen, en het Zilveren Roosje van de branchevereniging FDN/NVBF. Een andere gunfactor kwam vanuit De Meervaart. Die zagen dat er een leegte was, en een noodzaak. We krijgen ook steun van het Amsterdams Fonds voor de Kunst. Samenwerken met het Stadsdeel is wat lastiger, dat is een haat-liefdeverhouding.’

Dias: ‘Je moet heel hard tegen allemaal deuren aanbeuken om geld los te krijgen. In de standaard subsidiepotjes passen we niet, dus ze weten niet waar ze ons kwijt moeten. Daardoor krijgen we steeds niet genoeg geld om bijvoorbeeld echt een jaar vooruit te kunnen en blijven we maar gaten dichten. Maar de liefde is er, en dat werkt.’

Aan de Sloterplas, van links naar rechts: Broertjes, Dehzad en Dias

Een programma maken

Dehzad: ‘We hebben een appgroep, Filmkeuzes, daar storten we alles in. En daarna wordt het door Carlo gefilterd. We hebben allemaal een andere smaak, een andere achtergrond en andere vrienden. Die denken ook mee.’

Dias: ‘Het is een leerproces. We begonnen heel erg top down. Zo van: dit is wat wij dénken dat de mensen willen zien. Wij vinden het leuk, en wij hebben verstand van film dus jullie moeten maar even naar ons luisteren. En dan komt er maar een handjevol mensen en denk je: waarom gaat het mis?’  

Broertjes: ‘Of dan heb je juist films waarvan je je afvraagt of het gaat werken en zit het helemaal vol. Dat is echt een reality check. Het is niet altijd te voorspellen.’

Dias: ‘De nieuwe film van Ken Loach bijvoorbeeld, dat is bij uitstek een film waar we dan over discussiëren. Want het is wel een sociaal onderwerp, maar dat betekent niet per se dat mensen uit de buurt daarop zitten te wachten.’

Dehzad: ‘Je kan met een hele mooie dramatische komedie, met een glimlach, veel meer mensen trekken dan met iemand die al op de grond ligt en ook nog eens zijn polsen doorsnijdt.’

We proberen zoveel mogelijk synergie met de buurt te creëeren

Dias: ‘Of zomaar een documentaire, dat gaat over het algemeen ook niet zo goed. Maradona dan weer wel, en De Wilde Stad. Daarmee hadden we twee keer volle bak, omdat het over Amsterdam gaat, en omdat er een stadsecoloog bij was die onderzoek doet naar mossels in de Sloterplas.’

Dehzad: ‘Documentaire heeft hoe dan ook extra hulp nodig, of dat nou vanuit het Filmfonds komt of van de regisseur of de distributeur. Er moet meer aandacht naartoe, en dat kost geld. Neem Cold Case Hammarskjöld. Dat vond ik een verdomd goeie film, maar er kwam niemand. Dan merk je: als je zoiets wil doen, dan moet je er iets omheen programmeren.’

Broertjes: ‘Vorige week hadden we bijvoorbeeld Doculab Suriname. In De Meervaart stond toen ook alles in het teken van de Surinaamse onafhankelijkheid, en zij doen de catering. Ook hebben we een programma rondom eenzaamheid gedaan. En we hebben laatst Mommy vertoond in het kader van de Dag van de Mantelzorg. Mijn favoriete film! Toen zat de zaal vol met mantelzorgers.’

Dehzad: ‘We proberen zoveel mogelijk synergie met De Meervaart te creëren, en zoveel mogelijk synergie met de buurt.’

Pioniers, dudes, yuppen en expats

Dehzad: ‘Als theater wil je mensen trekken, en dat is in Nieuw-West best moeilijk. Een heel groot deel gaat via word of mouth.’

Dias: ‘We hebben de doelgroepen opgedeeld. Je hebt de pioniers, de babyboomers die hier al vanaf het begin wonen. Daar kan je dan Bankier van het Verzet aan laten zien. Maandagmiddag, 130 man.’ 

Dehzad: ‘Wit of zwart, dat maakt niet uit. Met rollator, alles. Dat zijn mensen die normaal niet naar De Meervaart komen, en die niet naar de meesten bioscopen kunnen omdat ze slecht ter been zijn.’

Dias: ‘Verder heb je de dudes en de matties. De Vesparijders, de locals, de kinderen van de pioniers. Die zijn lastiger te bereiken, maar De Libi heeft het daar heel goed bij gedaan. En dan heb je de yuppen. Daar programmeren we kinderfilms voor, Casper en Emma op de zaterdagochtend. Of een film als Dogman. En er wonen nu ook expats, die willen ook graag iets kunnen kijken met Engelse ondertiteling.’

Dehzad: ‘Voor Nederlandse romkoms hebben we te weinig plek. Als we een extra zaal hadden zouden we het misschien wel doen, maar er is zoveel verzoek vanuit de buurt. Het is moeilijk om het allemaal in te passen.’

Mensen moeten wel weten waar we voor staan

Broertjes: ‘Bovendien zijn veel van die films gefocust op de grachtengordel en een wit publiek, en dat is nou net niet het publiek waar wij het voor doen.’ 

Dias: ‘We focussen ons ook op mensen met een lager inkomen bijvoorbeeld. Mensen moeten wel weten waar we voor staan.’

Dehzad: ‘Community cinema. Voor de buurt, door de buurt. That’s it.’

In de blauwe zaal van theater De Meervaart

Drempels overbruggen

Broertjes: ‘We willen niet alleen de mensen trekken die al met film bezig zijn, of die De Meervaart al kennen, maar ook een nieuw publiek kennis laten maken met film, juist omdat het laagdrempeliger is dan theater. En om dat publiek te bereiken heb je hulp van welzijnsinstanties en buurthuizen nodig. Die overbruggen de drempel. Een kaartje van €9,- is voor een deel van de mensen die in Nieuw-West wonen een stap teveel. Dus ik ben continu met die instanties in gesprek. We doen bijvoorbeeld een Stadspasactie waarmee je voor €1,- naar de film kan. Bij elke vertoning komen er nu tien of vijftien mensen vanuit de buurthuizen naar de film.’ 

Dias: ‘Laatst hadden we hier 35 jongeren bij Maradona, die vanuit het Jongereninformatiepunt op het Osdorpplein kwamen. De begeleider was speechless aan het eind. Het is natuurlijk heel tof dat het publiek dat normaal naar Pathé gaat ook naar ons toe komt. Ze waren wel teleurgesteld dat er geen popcorn was. Maar dat hadden ze gewoon zelf meegenomen.’

Dehzad: ‘Haha, moest je er weer met de stofzuiger over heen?’

Broertjes: ‘Ja maar dat is toch ook gek? We waren laatst in Londen, en daar verkopen de filmhuizen ook gewoon popcorn.’

Dias: ‘Kijk, díe muur willen wij doorbreken. Als we ons eigen filmhuis hebben, gaan we het gewoon doen, popcorn.’ 

Broertjes: ‘We zijn voor de programmering ook met de buurthuizen in gesprek gegaan, en met de mensen die hier over vloer kwamen. Om te horen wat zij willen zien. Dan krijg je ook vaak films aangedragen waar je nog nooit van hebt gehoord, Bollywoodfilms of Turkse films bijvoorbeeld. Maar die zijn vaak lastiger te krijgen.’

Dehzad: ‘En de technische kwaliteit is soms niet goed. Dat vinden we belangrijk. Anders zou je ook gewoon Netflix aan kunnen zetten.’

Je wil mensen verliefd laten worden, zoals wij zelf ook ooit verliefd werden op film

Dias: ‘Ik moest laatst nog snel een Marktplaats-ritje doen, omdat de kwaliteit van de film die we die avond wilden vertonen niet goed genoeg was. Toen ben ik last minute langsgegaan bij een verzamelaar in Utrecht. Die had precies dezelfde kopie liggen, maar ook eentje die wat beter was. Alleen kostte die twee Euro meer.’ 

Dehzad: ‘Kijk, daar doen we het voor! Nee maar serieus, je wil mensen verliefd laten worden, zoals wij zelf ook ooit verliefd werden op film. Je wil dat scherm ingeslurpt worden, dat gevoel krijgen dat je met honderd man in de zaal zit, maar dat je in je eentje bent met wat er op het scherm gebeurt. Dát willen we meegeven.’ 

De perfecte voorstelling

Dehzad: ‘Elke cultuur brengt zijn eigen manier van kijken mee. Dat maakt het zo bijzonder. In de filmhuizen in het centrum vinden ze het tof om heel stilletjes naar een film te kijken, maar in andere culturen is loeien en schreeuwen juist de bedoeling: dat je laat zien hoe enthousiast je bent of hoe slecht je het vindt.’ 

Broertjes: ‘Het publiek durft zich hier wel meer te uiten denk ik.’ 

Het publiek durft zich hier meer te uiten

Dias: ‘Er was laatst een oudere vrouw aan het Tinderen op een grote iPad tijdens Bankier van het Verzet.’ 

Dehzad: ‘Met Klanken van Oorsprong, de documentaire van Hetty Naaijkens – Retel Helmrich, was het geweldig. Die heeft het gigantisch gedaan, en dat komt omdat zij zelf met hart en ziel iedereen erbij betrekt. Dat heb je nodig.’

Broertjes: ‘Zij spreekt de community aan. Ze weet iedereen te mobiliseren. Het publiek was heel divers. De hele zaal ging mee, na afloop bleef iedereen hangen en napraten. Er gebeurde een hele hoop. Dat zou ik altijd wel willen.’

Dias: ‘Die vertoning van Maradona waar we het over hadden was ook te gek. Een vriend van me was er met zijn vader, die slecht ter been is. Die zit in een verzorgingstehuis in de buurt. Ze zijn allebei Maradona-fan. Dat ik ze dan hier welkom kan heten, dat is heel bijzonder.’

Dehzad: ‘Wat Oxville cinema wil zijn, in de toekomst, is een specifieke meerwaarde voor de buurt. Open voor een kop koffie en ontbijt, exposities van lokale en internationale kunstenaars. Je kan er werken, mensen ontmoeten, debatteren. Je komt ’s ochtends en je gaat ’s avonds laat weg.’

Broertjes: ‘Iedereen moet zich hier op zijn gemak voelen.’

Het programma van Oxville vind je tot ongeveer drie maanden vooruit op hun eigen site en natuurlijk wekelijks op cineville.nl. Foto's: Lauren Murphy