Actrice Vicky Knight en regisseur Sacha Polak over Dirty God: ‘We hebben een vriendschap gesmeed voordat we überhaupt begonnen aan iets anders’

Foto's: Iris Duvekot 

Als je meer wil weten over de Britse actrice Vicky Knight - en geloof het: na het zien van Dirty God wil je dat - heb je niets aan IMDb. Op haar pagina staat één video, één still en één credit (allemaal van Dirty God) en geen bio. Beter ga je naar haar Instagram, want daar straalt @vickyknight95 als apentrotse Britse twintiger die foto's plaatst van haar eerste avontuur als steractice. ‘Het zien van mijn grote hoofd op deze poster was het hoogtepunt van mijn ochtend’, schrijft ze bij een foto over een persdag op filmfestival Sundance. En na een dag vol interviews in Amsterdam: ‘Na 15 jaar pijn kan ik nu eindelijk zeggen dan ik trots ben op hoe ver ik ben gekomen, trots op mijn littekens en mijn kunstwerk.’

Op 8-jarige leeftijd wordt Vicky slachtoffer van een brandstichting. Ze loopt hevige brandwonden op en 33% van haar bovenlichaam is aangetast. Als klein meisje wordt ze gepest en nagewezen, maar inmiddels maakt Vicky er geen foto minder meer om. De reis van onzekere tiener naar stoere jonge vrouw begint op school, als ze een youtubevideo plaatst waarin ze pestkoppen aanspreekt en vertelt over de gevaren van spelen met vuur. Later studeert ze gezondheidskunde en sociale zorg en gaat ze aan de slag in het ziekenhuis waar ze jarenlang werd behandeld aan haar brandwonden.

In Dirty God komt het allemaal voor haar samen. Zonder enige acteerervaring zet Vicky een onvergetelijke prestatie neer als Jade, een jonge Londense moeder die opkrabbelt nadat ze voor het leven is getekend door een zoutzuuraanval. In Nederland gebeurt zoiets zelden, maar in Engeland en vooral Londen juist steeds meer. Tussen 2012 en 2017 is daar het aantal aanvallen met zuur verveelvoudigt, van 77 naar 465 keer per jaar.

Behalve veel bendeleden, grijpen ook (ex-)geliefden als wraakmiddel naar het zuur. Zo werd Jade aangevallen door de vader van haar dochtertje, en voor het beter met haar gaat, gaat het eerst heel veel slechter. Een gemiddelde puber verliest zijn verstand bij het zien van een jeugdpuistje: kan je je voorstellen wat er gebeurt als een jong meisje eindigt met een reusachtig litteken op haar gezicht. Vicky kán het zich voorstellen. Ze heeft het zelf, op haar eigen manier, meegemaakt.

We zijn overal geweest samen. We zijn naar de club gegaan, maar hebben ook elkaars families ontmoet

‘Een brandwond is een brandwond. Het commentaar, het gestaar en het gepest zal altijd hetzelfde zijn. Dus toen Sacha uitlegde wat ze wilde doen, wilde ik heel graag de hoofdrol’, vertelt Vicky als ik haar samen met de Nederlandse regisseur Sacha Polak spreek in Amsterdam. Na Hemel, Zurich en documentaire Nieuwe tieten maakt Polak met Dirty God de grote oversteek van Nederland naar Engeland. Ze maakte haar film in samenwerking met de BBC en werd geselecteerd voor Sundance, het Amerikaanse epicentrum van de onafhankelijke film. Net als Vicky staat ze aan het begin van een nieuw avontuur.

Sacha, waar heb je Vicky gevonden?

Sacha: ‘Een film als deze kan je op twee manieren maken: of je neemt een beroemde, gearriveerde actrice en je zorgt voor speciale make-up en iedereen vindt het meteen fantastisch. Of je gaat voor iets realistischer, iets authentieks. Dát was de film die ik voor ogen had en daarom vroeg ik mijn castingdirector Lucy Pardee om uit te kijken naar een meisje uit Londen met littekens. Lucy is heel goed in casten op straat. Ze deed alle films van Andrea Arnold. De eerste keer dat ik Vicky zag was in een filmpje dat Lucy met haar had opgenomen in een park bij haar thuis. Ik viel meteen voor haar ogen, haar spirit en haar attitude. Ik dacht: dit is het meisje, we hebben haar gevonden.’

Sacha Polak

Vicky: ‘Ze hebben me maandenlang gemaild en berichtjes gestuurd op sociale media om me over te halen. Ik had een jaar eerder meegedaan aan een tv-programma dat zou gaan over hoe het is om te leven met brandwonden. Later bleek het een datingprogramma te zijn. Ik ben er ingeluisd. Ik ben lesbisch en de jongen die zogenaamd mijn blind date had moeten zijn was dat ook. Het was oneerlijk. Ik had op dat moment al een vriendin. De makers wisten dat en toch drukten ze het date-gedeelte door en noemden ze het programma Too Ugly for Love? Ik kon daarna niemand meer vertrouwen, dus toen Lucy mij een bericht stuurde dacht ik dat het hetzelfde zou zijn. Later heb ik toch met haar afgesproken en heb ik Sacha ontmoet en nu zijn we hier.’

Het complete scenario heb ik misschien één keer helemaal gelezen, maar ik heb nooit mijn teksten uit mijn hoofd geleerd

Hoe heeft Sacha je vertrouwen gewonnen?

Vicky: ‘We zijn overal geweest samen. We zijn naar de club gegaan, maar hebben ook elkaars families ontmoet. We hebben een vriendschap gesmeed voordat we überhaupt begonnen aan iets anders. Alleen zo konden we samen de film in. Als ik een probleem had, wist ik dat ik altijd naar Sacha kon gaan en ik wist dat ze me zou begrijpen en ondersteunen.’

Sacha: ‘We hebben elkaar vier jaar geleden ontmoet. Volgens mij was het in een café. We hebben het niet over de film gehad. Vicky had nog nooit eerder geacteerd, dus we moesten elkaar leren vertrouwen en op elkaar kunnen rekenen. Alleen zo zouden we iets moois te maken.’

Hoe werkt dat, een hoofdrol spelen als je nog nooit hebt geacteerd?

Vicky: ‘Ik kreeg het scenario twee of drie weken voordat we begonnen met filmen. Het waren kleine stukjes tekst, zodat we de scènes konden improviseren. Het complete scenario heb ik misschien één keer helemaal gelezen, maar ik heb nooit mijn teksten uit mijn hoofd geleerd. Vijf minuten voordat we begonnen keek ik er nog een keertje naar. Dat werkte voor mij het beste.’

Sacha: ‘Ik wou niet dat ze de teksten uit haar hoofd zou leren. Niet alleen Vicky, maar ook de andere acteurs moesten mij juist leren hoe zij praten. Wat ik meestal deed was de scène met ze bespreken, en daarna liet ik ze er een beetje omheen improviseren, zodat ze hun eigen taal konden gebruiken.’

Vicky: ‘De Londense slang en scheldwoorden komen van ons.’

Vicky Knight

Ik werd heel blij van de scène waarin Jade in een nikab de straat op gaat. Het is zo'n beladen kledingstuk, maar voor Jade is het juist een bevrijding om gedekt gekleed te gaan. Hoe was dat om te spelen?

Vicky: ‘Dat was de beste scène om te doen.’

Sacha: ‘Het was briljant. Toen Vicky uit de trailer kwam in de nikab waren net alle mensen van de BBC op de set. Die kwamen langs om te kijken hoe het ging. Vicky sprong als een gek naar buiten: hoi, hier ben ik!’

Vicky: ‘Ze schrokken er wel even van, haha. Dat was good fun. Ik had de nikab al gekregen voordat we de scène gingen opnemen, zodat ik er een beetje aan kon wennen en het juiste gevoel zou krijgen.’

Vicky, je hebt op jonge leeftijd een video gemaakt waarin je vertelt over je ervaringen met brandwonden en pestkoppen de les leest. Waar kwam dat idee vandaan?

Vicky: ‘Ik kreeg als kind zoveel shit over me heen op school. Pas toen ik ging studeren zag ik dat het ook anders kon. Opeens werd ik geaccepteerd. Ik wist dat de generatie onder mij hetzelfde kon overkomen, dus ik vond het goed idee om hen erop te wijzen wat pesten kan doen, én wat vuur kan doen. Er zijn veel kinderen die met vuur spelen maar de consequenties niet kennen. Ik wou laten zien: dit is de schade die je kan aanrichten. En ik wou iedereen laten zien dat je kan worden wie je wil. Het was een motivatievideo.’

Die mannen denken: Als je niet mooi kan zijn voor mij, mag je niet mooi zijn voor wie dan ook

Is Dirty God ook een soort motivatiefilm?

Sacha: ‘Ik ben minder dan Vicky iemand met een boodschap, maar ik denk wel dat deze film een inspiratie kan zijn. Via de Katie Piper Foundation ben ik in contact gekomen met verschillende jonge Britse brandwondenslachtoffers. Katie Piper is een model wiens jaloerse ex iemand 50 Pond betaalde om zoutzuur in haar gezicht te gooien. Met haar verhaal en haar openheid groeide ze uit tot een bekende tv-persoonlijkheid. Ze maakte twee documentaires en richtte een fonds op. Via dat fonds hoorde ik de verhalen en zag ik: hier zit een film in. Het ging destijds vooral over liefdesrelaties en over vrouwen die net als Katie werden verminkt door een ex. Mannen die denken: als je niet mooi kan zijn voor mij, mag je niet mooi zijn voor wie dan ook. Daar was nog geen film over gemaakt.’

Over de dader krijgen we in de film bijna niets te weten.

Sacha: ‘Ik wilde het verhaal vertellen van de nasleep. Niet over hun relatie. Dat is een andere film. Ik wilde geen flashbacks of zoiets. Ik wilde een universeel verhaal over iemand die dealt met onze schoonheidsidealen.’

Aan het begin van de film ziet Jade geen schoonheid in zichzelf. Later gaat het al veel beter. Zou ze inmiddels een eigen Instagramprofiel vol selfies hebben?

Sacha: ‘Dat is hoe dan ook een goed idee. Wat denk jij Vicky?’

Vicky: ‘Die moet er zeker komen!’