Eén film zal waarschijnlijk voor altijd onovertroffen blijven in de annalen van Filmhuis Lumen. Nee, niet die Franse Film over die gehandicapte miljonair en die ontwapenende donkere jongen. De allergrootste hit ooit in Filmhuis Lumen was Girl with a Pearl Earring, de film over de verhouding tussen Vermeer en zijn meid/model Griet - met als decor natuurlijk het zeventiende-eeuwse Delft. Jérôme van Dam, zakelijk leider en gezicht van Filmhuis Lumen, weet het nog goed: ‘Dat was in 2004. De eerste vijf maanden was de voorstelling compleet gereserveerd. De film heeft in totaal twee jaar gedraaid.’ Als je vanaf het station de toeristische route neemt naar het Filmhuis, langs de grachtjes en de Nieuwe Kerk, is het niet moeilijk voor te stellen dat een film met deze achtergrond zoveel filmgangers kon bekoren.
Twee soorten vrijwilligers
‘s Middags is het rustig aan de Doelentuin, die bijna overdreven liefelijk in de herfstbladeren ligt. Door de week gaat het Filmhuis pas om half zeven open, in het weekend is het ook overdag geopend. Dan is het lichte café met schools meubilair de plek voor drankjes voor- en na, bestierd door de enthousiaste vrijwilligersploeg van Lumen. Jérôme is de eerste om toe te geven dat Filmhuis Lumen draait dankzij een groep van meer dan honderd vrijwilligers. ‘Allemaal zonder subsidie!’ voegt hij er snel aan toe. Het Filmhuis, een 'bescheiden nieuwbouwdoosje', is naast een plek voor cinema een plek van vrienden en toewijding. Het is een gezellige boel onder de vrijwilligers: zo kunnen ze gratis naar de film, en zijn er door de jaren heen al enkele stelletjes en huwelijken ontstaan in de Lumen-club. ‘Er zijn zelfs een aantal kinderen uit voortgekomen’, zegt Jérôme voldaan. ‘De ouders blijven hier vaak nog werken ook.’ De saamhorigheid strekt zelfs zo ver, dat er gezamenlijke kampeer- en zeilweekendjes worden georganiseerd.
’Het draait hier als een tierelier!’
En wordt er ook nog gewerkt? ‘Gewerkt?’ vraagt Jérôme gespeeld geschrokken, en dan: ’Het draait als een tierelier!’ De vrijwilligers managen zich grotendeels zelf. De meesten werken drie keer per maand achter de bar of bij de programmagroep, maar er zijn natuurlijk ook altijd mensen nodig die op 35mm film kunnen vertonen. Dat is een lastige en lange opleiding’, zegt Jérôme. ‘We krijgen nog altijd veel aanmeldingen. Er zijn eigenlijk twee soorten vrijwilligers: de mensen die het leuk vinden mensen te leren kennen, die vervolgens ook filmliefhebber worden. En dan zijn er de echte filmliefhebbers, die wat socialer worden door hier te werken.’
Stinkende kelders en dronken beloften
Voor haar programmering hanteert Lumen een beproefde Filmhuismethode: men draait de toegankelijke publieksfilms en bewaakt daarmee de vertoning van de kleine en bijzondere films voor de liefhebber. ‘Een op de vier films moet een speciale zijn. Zo staat deze week een film als All You Need is Love tegenover A Simple Life en The Battle of Algiers in de wat specialere categorie.’ Om mensen voor de speciale films en programma’s te interesseren, maakt het filmhuis folders met daarin interviews met makers of een achtergrondverhaal. Meerdere keren per maand moet er iets bijzonders aan de hand zijn in het Filmhuis. Festivals stelt de programmagroep meestal zelf samen. Zo mogen ze af en toe graag een festival wijden aan een land. Dit jaar wordt in november alweer het 16e Noors Filmfestival in Lumen gehouden, en eerder al zijn er Tsjechische, Estlandse en Spaans-Portugese festivals georganiseerd.
Een van de vrijwilligers, Winnie de Keizer, heeft een boek geschreven over het Filmhuis, 'Voor een Beter Filmklimaat'. Lumen heeft het zelf uitgegeven. Voor zestien euro kan de liefhebber lezen over filmvertoning in Nederland, en de geschiedenis van het Filmhuis vanaf 1974. Wat nu Lumen is begon als Filmhuis Delft in een ouder pand aan de Kromstraat 27, waar het Filmhuis in de loop van de jaren tachtig een bolwerk van de kraakbeweging werd. Medewerkster Annejikke Ebbinge in de Medewerkerskrant van 1995: 'Een probleem is het waterballet in de zaal. Het water komt waarschijnlijk door een scheur in de vloer naar binnen (...) Het ziet ernaar uit dat we zelf blijven dweilen met de kraan open, of liever met de waterstofzuiger aan.'
‘Het filmhuis is enkel en alleen gered door de vrijwilligers'
‘Een uitgegraven zaaltje in een vochtige benedenruimte, waar het ’s zomers stonk’, herinnert Jérôme zich. Hij komt ook alweer vanaf 1986 in het Filmhuis. Op een dag beloofde hij in een dronken bui vrijwilliger te worden. In die tijd liep het filmhuis tegen vele problemen aan. 'Ook in de jaren negentig heeft het Filmhuis het zowel financieel als organisatorisch zwaar gehad. Vanaf mid-jaren negentig gingen we verder zonder structurele gemeentelijke subsidie en werd gaandeweg een complete reorganisatie doorgevoerd.' De vrijwilligers zetten door, en de moedige stap voor nieuwbouw werd genomen: sinds 1996 zit Lumen met zijn twee zalen in dit nieuwe pand. Vanaf pakweg 1999 sloot de Delftse burger het Filmhuis in zijn hart: er werden domweg meer kaartjes verkocht. ‘Het filmhuis is enkel en alleen gered door de vrijwilligers. Deze tent drijft helemaal op enthousiasme.’
Hier vind je onze pagina met praktische informatie over Filmhuis Lumen in Delft.
Hier kun je meer lezen over de lancering van de Cinevillepas in Rotterdam, Den Haag en Delft.
En lees hier de profielen van de andere theaters: Cinerama, LantarenVenster, WORM, Filmhuis Den Haag en Filmhuis Den Haag in Theater Dakota.
