Uiteindelijk draait Salvation om angst. Uit angst gebeuren de ergste dingen, uit angst haalt Mesut uit en uit angst blijft de vete voortduren. Alper: ‘Uit alles wat ik heb onderzocht en gelezen in de geschiedenisboeken blijkt dat mensen het gevaarlijkst worden als ze bang zijn. Niemand richt een bloedbad aan of roeit een andere gemeenschap uit voor zijn plezier; zoiets gebeurt bijna altijd vanuit paniek. Mensen geloven oprecht dat ze in gevaar zijn, dat ze zichzelf moeten beschermen en praten die gruwelijkheden voor zichzelf goed als een vorm van zelfverdediging.’
‘Dat is precies de context waarin ik dit verhaal wilde plaatsen. De dorpsbewoners in de film hebben grond vergaard die hen rijk maakt en ze zijn doodsbang om dat weer kwijt te raken. Sterker nog: ze vinden dat ze recht hebben op dat land omdat ze hebben gevochten en gebloed voor de staat. Als er dan mensen terugkeren om hun land op te eisen, voelt dat voor hen als een groot onrecht.’
Mensen worden het gevaarlijkst als ze bang zijn
De aanvankelijke dorpsleider is sjeik Ferit (Feyyaz Duman), die pleit voor kalmte en compromissen. Maar omdat Mesut wordt voortgedreven door angst en paranoia, duurt het niet lang voordat hij zichzelf ziet als de man die het dorp moet leiden. Uit het niets ontstaat er haast. Haast om iets te doen. Alper: ‘De volgende stap is het zoeken naar een leider. En als die leider gek of gevaarlijk genoeg is, ontspoort de situatie compleet. In de film zie je hoe de komst van die leider zorgt voor het aanwijzen van interne vijanden. Het begint met geweld tegen de buren, en voor je het weet zit je in een geweldsspiraal. Uiteindelijk roept de leider dat de enige manier om van de angst en paranoia verlost te worden, het vernietigen van de vijand is.’
Die paranoia sijpelt ook door in de dromen van de dorpsbewoners. Salvation is zo opgezet dat je als kijker steeds pas achteraf weet of een scène zich in iemands hoofd afspeelt of echt gebeurt. Zo vervaagt de grens tussen het echte leven en waanideeën. Alper: ‘Als mensen zichzelf verliezen in een fantasiewereld, zijn dromen een heel krachtig middel om die belevingswereld te tonen. Het heeft meerdere functies in de film. Allereerst helpt het om het personage Mesut te begrijpen. Hij is een paranoïde, extreem jaloerse man die ontevreden is met zijn status en zijn huwelijk. Hij wordt achtervolgd door zijn dromen.’
’Daarnaast spelen dromen een grote rol in de machtsstrijd,’ vervolgt Alper. ‘Binnen het soefisme van de islam zijn dromen erg belangrijk; boodschappen en voorspellingen worden daarin doorgegeven aan heilige figuren. De dorpsbewoners beginnen dus heel bewust te dromen over de komst van een nieuwe leider. Dromen worden zo het domein van de politiek.’
‘Tot slot weerspiegelen die dromen de paranoia van het dorp. Ze zien in hun slaap dat ze worden aangevallen en hun leven verliezen. En Mesut droomt dat hij zijn macht kwijtraakt door een opstand. De grip van de dorpsbewoners op de realiteit wordt zo steeds losser en wordt volledig overgenomen door fantasie.’
Het landschap van de Anatolische bergen versterkt die sfeer nog eens extra: het gehucht waar het verhaal zich afspeelt ligt erbij als een kille, uit rotsen gehouwen maquette. Alper: ‘Een film maken begint voor mij altijd bij de locatie. Ik trek heel veel tijd uit voor locatiescouting en begin pas met filmen als ik er honderd procent zeker van ben dat de film op die specifieke plek moet worden opgenomen. Vaak kies ik de locatie al een jaar van tevoren en herschrijf ik het script op basis van de omgeving.’
‘Daarnaast hebben we heel nauwkeurig met de cinematografen gewerkt aan de visuele stijl. Voor de nacht- en droomscènes wilde ik dat het zo donker mogelijk was, met een heel contrastrijk licht. Het duister staat immers voor gevaar en dreiging. We hebben bewust geen gebruik gemaakt van kunstmatig maanlicht. De enige lichtbronnen in het beeld zijn de lampen die je daadwerkelijk ziet. En het labyrint-achtige karakter van het dorp hielp mee om de beklemmende sfeer te versterken.’
