Fijn, nu kan Peter nooit meer zijn keukenla opentrekken zonder te denken aan American Beauty en al het moois in de wereld

Nu ik afgelopen maandag eindelijk de 18 jaar oude film American Beauty heb gezien, hoef ik in gesprekken waarin zijdelings aan die film gerefereerd wordt niet langer te doen alsof ik weet waarover het gaat. Een hele opluchting, maar er staat ook wat tegenover. Ik kan nu niet langer naar een plastic zak kijken zonder aan die film te denken.

In American Beauty zit namelijk een scène waarin je minutenlang een plastic zak volgt die door de wind gedragen in rondjes vliegt. Voor Ricky Fitts, een van de hoofdpersonen van het verhaal, is die zwevende zak een herinnering aan al het schoons in de wereld. Ik word daar op mijn beurt weer aan herinnerd als ik de keukenla opentrek en een rol boterhamzakjes zie liggen, aan Ricky Fitts en al het schoons in de wereld.

Vandaag in de bioscoop moest ik weer aan American Beauty denken, terwijl ik eigenlijk in de zaal zat bij een andere film, Wakefield van Robin Swicord. In die verfilming van het korte gelijknamige verhaal van E.L. Doctorow besluit een man in een vlaag van verstandsverbijstering zijn gezin te verlaten en op het zoldertje van zijn garage te gaan wonen. Met een verrekijkertje bekijkt hij vanaf die zolder zijn vrouw en kinderen, die in de veronderstelling zijn dat hij verdwenen is of dood. In beschouwende voice-overs van de man kun je enig idee krijgen waarom die man dat eigenlijk doet. Zo ontvouwt zich een verhaal over zelfhaat in de schijnbaar perfecte witte rijke middenklasseleventjes van de Amerikaanse suburbs.

American Beauty zou je met nagenoeg diezelfde zin kunnen omschrijven, ook daarin vergeten man en vrouw na jaren huwelijk waarom ze eigenlijk van elkaar houden, en worden ze aanvankelijk gelukkiger naarmate ze meer afscheid nemen van alle gewoontes die ze in al die jaren daarvoor hebben opgebouwd.

Maar er zijn meer overeenkomsten. Zowel in American Beauty als in Wakefield speelt spieden een grote rol. Zoals vader Howard in Wakefield vanaf zijn garagezolder het gezin bespiedt dat hij heeft achtergelaten, zo filmt Ricky Fitts stiekem zijn buren door openstaande ramen met een handycam. Het perspectief van het kijken, van buiten naar binnen, zorgt bij Howard Wakefield voor eenzelfde soort inkeer als Lester Burnham heeft in American Beauty enkele seconden voordat hij wordt doodgeschoten (beetje een spoiler, maar kom op, die film is al 18 jaar oud). Lester lacht terwijl hij naar een foto van zijn gezin kijkt, achter hem richt zijn moordenaar het pistool op zijn hoofd. 

Soms kan ik er cynisch van worden, het idee dat je eigenlijk altijd naar hetzelfde verhaal zit te kijken, keer op keer opnieuw verteld. Maar dan denk ik aan een plastic zak, en al het schoons in de wereld.