Citizen Kane

Klassieker-der-klassiekers over de opkomst en ondergang van krantenmagnaat Charles Foster Kane. Volgens velen de beste film aller tijden.

De film heette Citizen Kane, maar stond al gauw bekend als verkapt portret van krantenmagnaat William Randolph Hearst. De overweldigende inventiviteit en complexiteit van Welles' debuutfilm blijft verbazen, zeker gezien de leeftijd van de regisseur: Welles was slechts vijfentwintig jaar toen hij zijn visionaire film (Oscar voor beste scenario) maakte over de opkomst en ondergang van een Amerikaanse tycoon.

'Rosebud' mompelt de oude Kane (Orson Welles) op zijn eenzame sterfbed, verlaten door vrienden en geliefden. Slechts een jonge journalist (Joseph Cotten) is getuige. Wat volgt is een flashback waarin we leven en streven van een nietsontziende mediamagnaat american style te zien krijgen door de ogen van de nieuwsgierige journalist.

Welles' debuutfilm geldt als de grote sprong voorwaarts in de filmgeschiedenis. In fraai zwart-wit, met gebruik van speciale lenzen die zowel voor- en achtergrond scherp weergeven ('deep focus'), ongebruikelijke lage camerastandpunten, gedetailleerde decors en een doordachte soundtrack, wist Welles een krachtige metafoor neer te zetten voor de Amerikaanse Droom, met al zijn valkuilen.

William Hearst was niet verheugd; hij zette alles in het werk om Welles' carrière te dwarsbomen, wat hem gedeeltelijk lukte. Citizen Kane flopte commercieel door de hetze die Hearsts kranten voerden; de RKO-studio liet hem uiteindelijk vallen: eind jaren veertig verhuisde Welles naar Europa. Als acteur, racconteur, bon vivant en gourmet zou hij nog decennialang in zicht blijven, met af en toe een opmerkelijke regie zoals de film noir Touch of Evil (1958), de Kafka-verfilming The Trial (1962) en F for Fake (1975).