'Elke keuze is fout in de liefde' - Interview met Stephen Frears

‘Hello,” bromt Stephen Frears als begroeting in een Amsterdams hotel. De Engelse filmmaker, die in 1985 internationaal doorbrak met My beautiful laundrette, zou met zijn gedrongen gestalte, afzakkende broek en vale T-shirt niet opvallen op een bouwsteiger. Zijn houding drukt no-nonsense uit.

Frears is een doener en heeft er een hekel aan zijn werk te analyseren. De maker ziet zichzelf als een ambachtsman. De één bakt brood, de ander maakt films. Ingewikkelder is het volgens hem niet. “Ik ben een uitvoerder. Ik schrijf zelf geen scripts en ben dus volledig afhankelijk van anderen.”
Hij reageert afwerend op de vraag hoe hij scripts beoordeelt. “Ik denk daar nooit over na. Een script moet me aanspreken.”

Hoewel Frears’ films enorm van elkaar verschillen, is de maker het eens met de constatering dat ze nooit worden bevolkt door gemiddelde burgers, maar altijd door personages die buiten de gewone samenleving staan. “Ik kan me niet voorstellen dat ik een film over een boekhouder zou maken, want ik hou van personages die door de omstandigheden worden gedwongen om hun innerlijke leven te uiten. Mijn personages moeten in conflict zijn met hun omgeving. Bij een boekhouder die gewoon zijn werk doet, ligt dat niet voor de hand. De kans is groter bij mensen uit etnische groepen.”

Frears beaamt dat het ook voor de koningin geldt, over wie hij The queen maakte. “Inderdaad, ook zij staat buiten de normale samenleving.” Lachend: “Zij is de grootste freak van ons allemaal.”

Ook de personages in Chéri voldoen aan Frears’ criterium. De voor de Eerste Wereldoorlog in Parijs spelende film voert een rijke courtisane op, die de fout maakt verliefd te worden op een jonge nietsnut. Wat sprak Frears aan in het op romans van de Franse schrijfster Colette gebaseerde scenario van Christopher Hampton, die ook Dangerous liaisons schreef? “Courtisanes waren een bijzondere groep mensen. Ze stonden buiten de gewone samenleving, maar waren steenrijk. Dat is één ding, maar ik vind het ook grappig dat de personages steeds dingen zeggen die in conflict zijn met wat ze voelen.”

Die ambivalentie breekt hen lelijk op, zegt Frears. “Ze zijn opgegroeid in een wereld zonder liefde, maar maken de fout verliefd te worden. Als ze de liefde ontdekken, komen ze in moeilijkheden. Vanaf dat moment zijn zij gedoemd. Dat vind ik geestig.”

De moraal? “Wat je ook doet in de liefde, elke keuze is fout. Het maakt niet uit. Daarom doe je er goed aan te genieten van het leven zolang je er bent.”

Dat Frears bij Chéri net als bij Dangerous liaisons weer met Michelle Pfeiffer werkte – zij speelt de hoofdrol – riep bij hem geen speciale gevoelens op. “We waren beiden twintig jaar ouder. Verder deden we ons werk, wat moeilijk genoeg was.”

Het maken van Chéri was een hels karwei, zegt Frears. “Filmen kost me steeds meer moeite in plaats van dat het makkelijker wordt. Dat komt doordat ik meer weet en zie. Dangerous liaisons was makkelijk, maar Chéri ontzettend moeilijk. Het probleem is het grote verschil tussen de oppervlakte en wat eronder zit. Onder het frivole uiterlijk spelen serieuze zaken. Het was een strijd om dat er goed in te krijgen.”

Frears laat zich ontvallen dat hij niet tevreden is over het resultaat. “Als ik naar Chéri kijk, zie ik verschil tussen de film en waartoe ik in staat ben. Nee, ik vertel niet wat eraan mankeert, maar het maakt me gek. Over tien jaar zal ik het vertellen.” Lachend: “De art direction is briljant. Meer krijg je nu niet uit me.”