Nieuwe klassiekers: de keuze van Theodor Holman

Theodor Holman kiest als Nieuwe Klassieker zonder haperen voor Funny Games (2007) van Michael Haneke.
'Ik vind hem verschrikkelijk goed omdat het een moralistische film is over amoraliteit. Hij spot tegelijkertijd met alle conventies van de spannende film. Alle clichés uit thrillers heeft Haneke gebruikt en omgedraaid. De film lijkt opgebouwd als een klassieke Amerikaanse thriller, maar alles wordt steeds erger en er komt nooit relief. Al die andere verhaaltjes steken hierbij slap af.'

Meedogenloze (A)-morele film

Holman ziet ook een diepere waarheid over de mensheid in Haneke's film. 'Het is voor mij een film die gaat over het kwaad in de wereld: het is banaal en willekeurig en je weet nooit waar het vandaan komt. Het komt opeens en heeft geen reden nodig. De twee jongens in Funny Games, waarom doen ze het? Dat blijft de grote vraag. We zijn gewend een reden te zoeken voor het kwaad, maar de jongens in deze film doen het gewoon omdat ze het leuk vinden.'

'De slechteriken worden gepakt, crime doesn't pay: al die clichés worden gerelativeerd door Haneke'

'Je voelt aan alles dat het zwak was geweest als de film tot een oplossing was gekomen. Juist daarom is het een moralistische film. Haneke laat zien: het kwaad is er gewoon. We maken honden af, gewoon zomaar. Daar hoeft geen ideologie achter te zitten, behalve de ideologie van het afmaken. De twee jongens zijn zo keurig en voorkomend en toch zo verschrikkelijk sadistisch. Je kunt met je woede bij deze film nergens heen: dat is voor veel mensen moeilijk te verkroppen en daarom vind ik het juist heel goed.'

'A Clockwork Orange is natuurlijk de modelfilm. Met als het grote verschil dat Kubrick iets wil dóen; hij wil die jongens genezen. Haneke gaat daar al aan voorbij. Eigenlijk is de meedogenloosheid in Funny Games sterker. Dat we kunnen vergeven, de juiste beslissingen nemen, de slechteriken worden gepakt, crime doesn't pay, al die clichés worden gerelativeerd door Haneke. Taxi Driver, The Dark Knight, ze cirkelen allemaal om het kwaad heen. Mijn tweede keuze voor de nominatie zou denk ik The Dark Knight zijn. Ook daarin zie je iemand totaal willekeurig kwaad aanrichten.'

Remake met boodschap

Heeft Holman niet een beetje gefoeteld, met een remake van een film uit 1997? 'Ik heb eerst die van tien jaar terug gezien, dat is voor mij de hoofdfilm, en daarna pas de oude. Ik vind de remake ook echt beter. Omdat hij engelstalig is, is hij geschikt voor de Amerikaanse markt en de boodschap was voor hen bedoeld. Ik snap dus waarom Haneke hem wilde remaken. "Kijk hiernaar", dat is wat hij daarmee zegt. Hij is niet zo cynisch, zoals ik zou zijn, te denken; "die film heb ik gemaakt, klaar." Je mag hem wel verwijten dat hij een boodschap heeft, hij wil dat men zijn film ziet.'

'Je voorvoelt wat er gaat gebeuren en dan gebeurt het ook - hij laat je niet ontsnappen'

'De slechtheid zit zo diep in ons dat er geen enkele reden hoeft te zijn om zomaar toe te slaan. Tja, dat blijkt toch steeds. Ik heb het meegemaakt met Theo van Gogh. Dat een geschifte jongen zomaar iemand neersteekt, het zou zomaar een thema van Haneke kunnen zijn. Of kijk naar Anders Breivik, of de Al-Qaida-aanslag op World Trade Center. Opeens vliegen er twee vliegtuigen naar binnen bij volmaakt onschuldige mensen, die gewoon naar hun werk gaan. De doelstellingen hadden geen enkele relatie met die mensen die daar zaten. Op die manier weerspiegelt Funny Games wel de werkelijkheid, denk ik.'

'Ik verafschuw geweld. Ik wil er liever niet naar kijken. Wat onaangenaam is in Funny Games is dat je voorvoelt wat er gaat gebeuren en dan gebeurt het ook - hij laat je niet ontsnappen. Ik vind dat interessant, meer dan mooi of lekker. Als ik iets mooi of lekker vind... dát zijn meestal de momenten waarop ik wegloop bij een film.'

Lees ook: Nieuwe Klassiekers: De keuze van Ancilla Tilia

Foto Theodor Holman via human.nl, fotografie Bert Nienhuis