Holst en de heilstaat

De dromerige film over de Nederlandse dichteres en socialiste Henriette Roland Holst draait al een tijdje zonder veel gerucht in de bios. Marjanne de Haan helpt even herinneren waarom dames als Holst ons vandaag de dag wel degelijk zouden moeten boeien.

Verlangen naar een betere wereld. Dat spreekt uit Droom en Daad, de dromerige film over Henriette Roland Holst. De Nederlandse dichteres was begin twintigste eeuw een prominente figuur in de socialistische beweging, maar is tegenwoordig bij het Nederlandse publiek maar weinig bekend. Dit portret, gemaakt ter ere van het 60ste overlijdensjaar van Holst, zal daarin vermoedelijk geen grote verandering brengen. Daarvoor is Droom en Daad zowel qua vorm als inhoud wat te afstandelijk artistiek, te ouderwets eigenlijk. En dat is jammer.

Holst (1869-1952) leefde in een roerige periode waarin onder invloed van de industrialisatie maar ook de Eerste Wereldoorlog, denkbeelden over de inrichting van de samenleving drastisch veranderden. Holst was een zeer intelligente vrouw met een ongebreidelde werklust, die deel uitmaakte van de opkomende internationale arbeidersbeweging en correspondeerde met de Duitse revolutionairen Rosa Luxemburg en Lenin zelf. De wereld was nog maakbaar en de arbeidersklasse kon je nog verheffen. Andere tijden - maar juist nu relevant. Onze welvaartsstaat staat immers onder grote druk en ook wij voeren verhitte discussies over wat een goede samenleving is. Net als een eeuw geleden organiseren mensen zich op nieuwe manieren – neem Occupy of lokale energiemaatschappijen – die in eerste instantie als marginaal worden afgeserveerd.

Allesverzengende hartstocht

De parallel met het heden ontbreekt in Droom en Daad, die vooral gaat over de ontwikkeling van Holst’s politieke ideeën, van marxist tot religieus socialist. Filmmaker Annette Apon, groot bewonderaar van Holst, houdt het persoonlijk en verbindt de memoires van Holst in voice-over met beeldmateriaal uit de periode. De wereld van omstreeks 1900-1920 trekt voorbij, een knap gemonteerde selectie archiefmateriaal die het verhaal goed ondersteunt. Dat verhaal bestaat vooral uit observaties en reflecties van Holst over de verwikkelingen in de sociaaldemocratische partij. Opvallend is haar allesverzengende hartstocht voor de socialistische zaak, ook als de Russische revolutie niet de heilstaat blijkt te brengen, maar een dictatuur.

Holst’s leven stond in het teken van het grotere goed, van haar verlangen deel uit te maken van een groter geheel. ‘O nieuwe stem en toch niet vreemd geluid / wist ik niet reeds als kind dat gij zou komen?’ Die pure passie is, hoe archaïsch ook geformuleerd, inspirerend. Ouderwets engagement. Hoewel? Klonk Holst nou zo anders dan nu de demonstranten op het Tahrirplein? Zij verlangen, net als Holst honderd jaar geleden, hoe hopeloos idealistisch misschien ook, naar een nieuwe wereld.

Droom en Daad is nu te zien in EYE. Klik hier voor draaitijden.

Lees verder

Reacties

Laatste artikel8 uur 29 min geleden