Grass Roots Music en de hillbilly in film

Tekst: Lotte van den Berg

Rednecks, cowboyhoeden en een plat accent. Ons beeld van het zuiden van de VS wordt mede gevormd door films als Bonny and Clyde, The Killer Inside Me en Crazy Heart. Het door rassenscheiding en discriminatie gekenmerkte verleden van het Amerikaanse zuiden is een populair thema bij veel regisseurs, en bijna altijd wordt daaraan verbonden de muziek uit de regio: Grass Roots Music. Een genre dat in films gretig wordt ingezet om de sfeer van het excentrieke zuiden te illustreren, met als een van de meest bekende voorbeelden de Grammy-winnende soundtrack van O Brother, Where Art Thou?.

Het zuiden als de 'ander'

Grass Roots Music staat niet alleen symbool voor het oude Amerikaanse zuiden, maar oefent nog vele andere functies uit, van het uitvergroten van een regiokloof tot het uiten van onverschrokken trots. Veel meer genres vallen binnen Grass Roots Music, maar bij het uiteenzetten van de verschillende functies beperken we ons in dit artikel tot het genre country en subgenre bluegrass. En dan komen we al snel uit bij een van de belangrijkste functies van Grass Roots Music in film: het portretteren van The South als 'de inferieure ander' van de VS. Al ten tijde van de Britse kolonisatie werd er verschil opgemerkt tussen de zuiderlingen en de noordelijke inwoners van het land. De Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865) zette deze verhouding op scherp. The South zag de slavernij als de essentie van haar maatschappij, terwijl het noorden de slavernij afwees.

Muziek in film is in staat die kloof tussen het noorden en het zuiden van de VS uit te vergoten. Vooral als er gebruik wordt gemaakt van een traditioneel country-genre als bluegrass. Zo wordt in The Beverly Hillbillies Grass Roots Music duidelijk ingezet om het beeld van de zuidelijke familie als 'de ander' te construeren. De familie verhuist naar de stad en wordt hier vergezeld door een bluegrass-soundtrack, wat associaties oproept van het platteland, en versterkt het contrast tussen de stedelingen in hun snelle auto's en de hillbillies in hun rammelbak. Zuiderlingen worden in deze film als simpele, domme hillbillies gerepresenteerd en als fundamenteel anders dan noorderlingen.

Zuidelijke trots

Aan de andere kant kan Grass Roots Music een zuidelijke trots uitdragen, zoals in de film Smokey and the Bandit. Smokey en Bandit zijn trotse zuidelijke mannen. Ze zijn voor niets of niemand bang. Het lied Eastbound and Down illustreert hun onverschrokkenheid en trots voor waar ze vandaan komen.

Muziek voor op de weg

Country en bluegrass worden in Smokey and the Bandit  eveneens gebruikt als lekkere tunes voor op de weg. Het snelle ritme illustreert het tempo van de auto of vrachtwagen, en bluegrass kan goed hectiek uitdragen, waarmee het zich ook goed leent voor achtervolgingsscènes. Een voorbeeld hiervan is de openingscène van Raw Deal.

Rauwe regio

Grass Roots Music is dus onlosmakelijk verbonden aan het zuiden en haar inwoners, en wanneer in film gebruikt construeert de muziek soms positieve verbindingen, soms een onderscheid. Mede dankzij het gebruik van Grass Roots Music wordt het zuiden van de VS in films gepresenteerd als een rauwe regio waar niet alles volgens de regels gaat. Die excentrieke identiteit vormt de essentie van de aantrekkingskracht van de regio.  En hoe meer men van de geschiedenis van het zuiden weet, hoe meer verborgen boodschappen er in de muziek van het zuiden te vinden zijn.

Recente films met Grass Roots Music