Film en revolutie in Syrië

Films spelen een belangrijke rol in de Arabische Lente. Vanuit Syrië worden dagelijks beelden de grens over gesmokkeld om de terreur van het regime te laten zien. Luuk Imhann sprak twee Syrische regisseurs over de cinema en het Syrische regime.

Meyar Al Roumi en Hala Al Abdallah zijn in Amsterdam op uitnodiging van het World Cinema Amsterdam festival en het Prins Claus Fonds. Ze volgen de revolutie in hun thuisland op de voet, maar zijn vanwege het regime al eerder uitgeweken naar Frankrijk. Daar wonen ze en maken ze hun films, maar hun hart behoort toe aan een land dat in een felle burgeroorlog is verwikkeld.

'Sinds de revolutie voel ik pas hoe ver ik van Syrië verwijderd ben,' zegt Al Roumi na afloop van de vertoning van zijn korte documentaire A Silent Cinema. Hij bedankt het festival beleefd voor de uitnodiging en vertelt over zijn persoonlijke situatie. Onder het heersende regime is het niet mogelijk voor de cineast om in Syrië te werken. 'Sinds A Silent Cinema in 2001 uitkwam, is alles nog strenger geworden. Er zijn nu functionarissen die films censureren nog voordat ze gemaakt zijn.' De moedige documentaire – die doet denken aan het laatste werk van Jafar Panahi - toont enkele filmmakers, nog altijd vol geest over de cinema, maar niet in staat om te werken. Ze mogen simpelweg niet van het regime.

'Tot het regime valt, hoef ik niet over films te praten'

Hala Al Abdallah is in vele opzichten anders dan Al Roumi. Ze is feller en twijfelt niet aan de goede afloop van de Arabische Lente. Voorafgaand aan de vertoning van Hey! Don’t Forget the Cumin – een reis door het bewustzijn van drie kunstenaars die zich tegen het regime verzetten – vertelt ze over haar nieuwe werk, een film over cartoonisten, die op het komende filmfestival van Toronto in première moet gaan. 'Toen ik begon met het werken aan de film, wilde ik het nog maken over het verschil tussen de verschillende generaties cartoonisten in de Arabische landen. Dat was in 2010. Opeens begon de revolutie. Dat was iets wat me meesleepte. Ik moest het wel volgen. Ik heb mijn film aangepast.'

De werkelijkheid rond de cartoonisten uit Syrië wordt pijnlijk duidelijk bij de tentoonstelling Culture in defiance in de galerie van het Prins Claus Fonds. Daar hangt een deel van de satirische cartoons van Ali Ferzat (afbeelding), die Al Abdallah heeft geïnterviewd voor haar nieuwe film. De vele tekenaars die de werken hebben gemaakt, zijn veelal overleden of zijn het land ontvlucht. Het is een lot dat vrijwel alle Syrische kunstenaars te wachten staat. 'Tot het regime valt, hoef ik daarom ook niet over films te praten,' zegt Al Abdallah. 'Niet over artistieke waarden of mijn oeuvre. Het enige wat belangrijk is, is dat het huidige Syrische regime opstapt. Pas dan kan ik me weer op cinema richten.'

'Iedereen heeft tegenwoordig een camera bij zich en iedereen kan zijn film vertonen'

Waarom het regime filmmakers zo op de huid zit, weet Al Roumi niet precies. 'Het grootste deel van de tijd dat ze aan de macht zijn, hebben ze vooral spelletjes gespeeld met regisseurs. Het is pas sinds 2001 een stuk erger geworden.' Al Abdallah is duidelijker in haar oordeel: 'Ik denk dat het regime echt bang is voor de kracht van de beelden. Er zijn films uit de jaren ’70 die nog nooit zijn vertoond. Het regime heeft zo veel films in bezit genomen en verbrand. Sinds de revolutie is begonnen, heeft Assad gezegd dat hij protesten toelaat, maar dat hij echt kwaad wordt om mensen die foto’s maken en die naar het buitenland sturen.'

Toch is dat de realiteit van de dag. 'Ondanks de vreselijke vervolgingen, worden er continu mooie en gevoelige films over de revolutie gemaakt. Dit geeft aan dat het regime het filmmaken niet kan controleren. Iedereen heeft tegenwoordig een camera bij zich en iedereen kan zijn film vertonen.' Al Abdallah sluit zich hierbij aan. 'Met of zonder de hulp van films, het regime zal sowieso vallen.'

De nieuwe film van Hala Al Abdallah, As If We Were Catching a Cobra, is onlangs in première gegaan op het Toronto International Film Festival.

De laatste film van Meyar Al Roumi, Round Trip, beleefde zijn première op de Berlinale in Duitsland.

De tentoonstelling Culture in defiance van het Prins Claus Fonds aan de Herengracht 603 is nog tot 23 november te bezichtigen.

Met dank aan World Cinema Amsterdam, het Prins Claus Fonds en Ali Ferzat.

Lees verder

Reacties

Laatste artikel1 day 2 uur geleden