Dertig jaar schaven aan The Tree of Life

Wetenschappers vermoeden dat de oerknal een ruwe 13,7 miljard jaar geleden plaatsvond. Als je gewend bent om in zulke grootheden te denken, lijkt dertig jaar misschien een druppel water in een oceaan. Het zou kunnen verklaren waarom Terrence Malick de tijd nam voor zijn nieuwste film The Tree of Life, een familiedrama waarin en passant even het ontstaan van het universum wordt meegepakt. Om de oorsprong van de film te vinden moeten we terug naar 1978, aan de vooravond van de periode die filmhistorici aanduiden als 'de verloren jaren' in Malicks filmleven.

Het werd al ingewikkelder toen Malick bedacht dat de film moest beginnen met een proloog over een Minotaurus

Na het succes van zijn eerste twee films Badlands en Days of Heaven gold Malick eind jaren zeventig als het wonderkind van de Amerikaanse film. Paramount, de studio die Days of Heaven had gefinancierd, schonk hem een miljoen dollar tekengeld voor zijn volgende project. In de zomer van 1978 begon Malick het werk aan Q, een ensemblefilm die in het Midden Oosten ten tijde van de Eerste Wereldoorlog gesitueerd was. Dat klonk nog vrij overzichtelijk, maar het werd al ingewikkelder toen Malick bedacht dat de film moest beginnen met een prehistorische proloog over het ontstaan van het leven, met een Minotaurus in de hoofdrol.

Tegen het einde van het jaar had de proloog in de plannen van Malick inmiddels de gehele film overgenomen. Daar begonnen de problemen. Malick gebruikte het miljoen om cameramensen op pad te sturen naar alle uithoeken van de wereld met de opdracht vulkaanuitbarstingen, ijsschotsen en piepkleine visjes te filmen. De flarden scenario die Malick aan zijn opdrachtgevers liet zien bestonden in hun geheel uit poëzie. Bij Paramount begon men zich ernstige zorgen te maken. Malick kreeg het dringende verzoek om met een script te komen dat 'op pagina één begint en met The End eindigt'.

In Los Angeles verzamelde Malick ondertussen een team van cameramensen en effectenmakers om aan de film te werken. Dat ging een tijdje goed, totdat het opeens afgelopen was. Richard Taylor, een van de teamleden, vertelde later dat Malick op een maandag niet kwam opdagen. 'Hij had niemand gebeld. We konden hem nergens vinden. Hij was er gewoon mee opgehouden.' Malick was naar Parijs vertrokken. Twintig jaar lang was hij volledig uit beeld, om pas in 1998 met The Thin Red Line zijn glorieuze comeback als regisseur te vieren.

'Bacteriën, cellulaire pioniers, de eerste liefde, bewustzijn, de opkomst van de mens, leven en dood en het einde van het universum'

Malick had in de tussentijd niet stilgezeten. Het werk aan Q was gewoon doorgegaan. Inmiddels was het project opgesplitst in twee verschillende films. Ten eerste was er de IMAX-documentaire The Voyage of Time, die momenteel in de maak is en volgens producent Bill Pohlad onder andere gaat over 'de eerste tekenen van leven, bacteriën, cellulaire pioniers, de eerste liefde, bewustzijn, de opkomst van de mens, leven en dood en het einde van het universum'. Daarnaast had Malick op basis van Q een idee voor een speelfilm ontwikkeld met de titel The Tree of Life. In 2008 maakte hij de belangrijkste opnames. Na nog eens jaren van montage is de film nu eindelijk in de bioscoop te zien.

Iemand die zo lang aan een film werkt, kan bijna niet anders dan een ongelooflijke perfectionist zijn. Maar volgens Brad Pitt, die de hoofdrol speelt in The Tree of Life, is niets minder waar. 'Terry is juist een imperfectionist,' zei Pitt onlangs in Cannes. 'Hij probeert op de set voortdurend om de boel in de war te gooien. Hij zet de scène klaar en dan 'torpedeert' hij de boel – zo noemt hij dat zelf – door tijdens het draaien een kind of een hond de set op te sturen.' Dertig jaar nadenken, en dan vrolijk je voorbereiding torpederen. We kunnen alleen maar met verwondering toekijken. Doorgronden zullen we Malick wel nooit.