Waarom Die Hard blijft bekoren

Als er iets is wat de actiefilm anno begin 21ste eeuw wordt nagedragen, dan is het wel het gebrek aan een goed plot. Zwaar bewapende robots uit de ruimte, raceauto's die een mega-kluis door de straten van Rio slepen en vliegende superhelden met magische hamers: allemaal leuk en aardig, maar wie boeit het wat als er niks concreets op het spel staat? Niet dat alles vroeger beter was en er geen lol te beleven valt aan films als Transformers, Fast Five en Thor, maar toch. Blijven deze films genietbaar als de explosies en special effects hun nieuwigheid verliezen?

Kijk naar Die Hard (1988). Dat deze film ruim twintig jaar na uitkomen nog altijd zorgt voor blije gezichten, heeft weinig te maken met de hoeveelheid pistoolschoten en het formaat van de vuurballen. De sleutel van het blijvende succes is het scenario.

McClane is iemand waar iedere man zich graag in wil herkennen

Rokend met een enorme teddybeer
Ant-held van dienst is John McClane (Bruce Willis). Al in de eerste minuten van de film maakt het scenario aan de hand van een paar slim geplaatste elementen duidelijk met wat voor personage we te maken hebben. Het eerste dat we van McClane te zien krijgen is zijn trouwring. De man die naast hem in het vliegtuig zit, steekt een raar verhaal af over de ontspannende werking van het lopen op blote voeten. McClane kijkt de man spottend aan. Later ziet hij dat de man angstig naar zijn pistool kijkt en legt uit een agent te zijn, 'al 11 jaar'. McClane trekt vervolgens een enorme teddybeer uit het bagagerek, flirt een beetje met de stewardes en steekt een sigaret op in de aankomsthal. Wat hebben we geleerd? McClane is een ervaren man van de straat (al 11 jaar agent), hij is getrouwd (ring), laat zich niet voor de gek houden (blote voeten?!) en heeft een zachtaardig én stoer karakter (teddybeer, sigaret, geflirt). Kortom: McClane is iemand waar iedere man zich graag in wil herkennen.   

In de scène die volgt maken we kennis met ene Holly. Ze is nog druk aan het werk op een kantoor waar zojuist de kerstborrel is begonnen. Een collega vraagt haar mee uit. Ze zegt 'nee', omdat thuis de kinderen wachten. Even later belt ze op naar huis en zegt tegen haar dochter dat ze niet weet of papa nog langskomt. Aan de au pair vraagt ze voor de zekerheid de logeerkamer klaar te maken. Een seconde later komt er een foto in beeld waarop zowel Holly, haar kinderen als John McClane te zien zijn. Resoluut draait Holly de foto om.

Aha, dus Holly is McClane's echtgenoot, Maar echt lekker gaat het blijkbaar niet. Een scène later wordt al meer duidelijk, als McClane tegen zijn zin in aan een praatgrage taxichauffeur vertelt over zijn huwelijkscrisis: moeder de vrouw heeft zes maanden geleden huis en haard (New York) verlaten voor een goed betaalde baan in Los Angeles. Iets concreter: McClane heeft zijn plaats als echtgenoot, kostwinner én hoofd van het gezin verloren.

Gruber is de anti-McClane: rijk, achterbaks en belezen

De anti-McClane
De oplossing komt in de vorm van terrorist Hans Gruber (Alan Rickman) die, net op het moment dat McClane vanuit New York is overgevlogen, het wolkenkrabberkantoor van Holly inneemt. Gruber is de anti-McClane: een rijke, achterbakse, belezen en in maatpak gehesen terrorist met netjes getrimde baard en strak gekamde haartjes. Hij staat voor alles waar McClane voor aan de kant is gezet: macht, zakelijkheid en geld. Het is aan McClane om zijn vrouw, zowel letterlijk als figuurlijk, uit deze onwenselijke situatie te verlossen.  

Het is dus zowel de manier waarop als de gedachte erachter, waarin het scenario van Die Hard uitblinkt. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de geweldige one-liners: 'Yippee-ki-yay, motherf***er!'

Het complete scenario van Die Hard staat hier. Voor een uitgebreidere lofzang op de eerste vijf minuten van de film kun je terecht op leftfieldcinema.com