De Oscars geanalyseerd

De impact van de Oscars is gigantisch. Wie voor het eerst genomineerd wordt voor een van de acteerprijzen kan voor zijn volgende film tien keer zo veel geld vragen. Een regisseur die in de prijzen valt, krijgt voor zijn nieuwe project de volledige vrijheid van zijn studio. Onderzoek heeft uitgewezen dat Oscarwinnaars zelfs een hogere levensverwachting hebben. Ieder jaar houdt de filmwereld dan ook haar adem in wanneer het allesbepalende geheime genootschap, dat zich de mysterieuze naam Academy heeft aangemeten, de winnaars bekend maakt. Maar wie zijn dat eigenlijk, de leden van die Academy?

Ze zijn in ieder geval zorgvuldig geselecteerd. Toen de Academy of Motion Picture Arts and Sciences in 1927 werd opgericht, was het de bedoeling om de creatieve elite van Hollywood te verenigen. Tot op de dag van vandaag kun je pas lid worden als je door ten minste twee leden bent uitgenodigd en door een ballotagecommissie bent goedgekeurd. Alleen Oscargenomineerden worden zonder meer toegelaten. Wie eenmaal lid is, blijft dat wel gelijk tot aan zijn dood. De ledenlijst is geheim, maar er schijnen een kleine zesduizend namen op te staan. Dat sektarische clubje kiest de Oscarwinnaars.

Ook zware accenten leveren veel bewondering op

De samenstelling van de Academy heeft grote gevolgen. Doordat de nieuwe leden door de oude worden gekozen, zijn het bij de Academy allemaal een beetje dezelfde types. Dat zie je terug in de films die in de prijzen vallen. Die lijken ook allemaal op elkaar. Actiefilms, komedies, thrillers en niet-Engelse films kunnen nog zo populair en goedgemaakt zijn, maar winnen in de belangrijkste categorieën doen ze niet snel. Epische drama’s van boven de twee uur zijn daarentegen een garantie voor succes, zeker als ze zijn gebaseerd op een waargebeurd verhaal en tot politieke correctheid inspireren.

Acteurs vormen binnen de Academy de grootste groep. Typische acteursfilms vol spectaculaire rollen zijn daarom populair. Wie een Oscar wil winnen, moet een excentriekeling met hysterische inzinkingen spelen: een alcoholist, een geestelijk gehandicapte, een psychoot of een aidslijder. Ook zware accenten leveren veel bewondering op. Acteurs zijn ijdel, dus stemmen ze vaak op films over hun eigen showbizzwereldje. Om diezelfde reden hebben ze groot respect voor acteurs die lelijk durven te zijn op het grote scherm. Overgewicht, rare kleren en geschminkte ouderdom doen het erg goed.

Ook leeftijd speelt een belangrijke rol. Omdat het lidmaatschap voor het leven is, zijn de Academy-leden gemiddeld veel ouder dan de filmbezoekers. Hierdoor lopen de Oscars altijd achter bij innovaties. Het duizelt de oudjes al snel. Hun hoge leeftijd verklaart ook waarom provocatieve en bloederige films zelden winnen.

Eigenlijk is de Oscaruitreiking kortom een heel vreemde affaire. De ceremonie is ieder jaar een niet te missen spektakel, omdat carrières live gelanceerd en gefrustreerd worden, terwijl de betrokkenen opgedoft voor het oog van de camera zitten. Ondertussen is het een raadsel waarom de prijs zo belangrijk gemaakt wordt. De Oscars worden uitgedeeld door een elitaire kliek van eenkennige, sentimentele bejaarden die snel schrikken en geen ondertitels kunnen lezen. Er is geen goede reden voor wie dan ook in de filmwereld om hun oordeel zo serieus te nemen.

Academy-leden krijgen van 3D alleen maar hoofdpijn

Het feit dat de Academy er zulke specifieke voorkeuren op nahoudt, maakt voorspellen wel makkelijk. De Beste Mannelijke Hoofdrol gaat dit jaar naar Jeff Bridges, die de ultieme Oscarrol speelde: een excentrieke alcoholist met overgewicht die zijn showbizzleven op inspirerende wijze weer op de rails krijgt. De Beste Mannelijke Bijrol gaat naar Christoph Waltz, die zich tot de koning van het accent kroonde door vier talen in één film te spreken. De Beste Vrouwelijke Hoofdrol is voor Sandra Bullock met haar rol in een waargebeurd drama over het overwinnen van sociale achterstand. De Beste Vrouwelijke Bijrol is helemaal een zekerheidje: Mo’nique speelde een hysterische, onaantrekkelijke, zwaarlijvige hiv-patiënt in een tranentrekker vol dramatische scènes.

Avatar grijpt ten slotte naast de hoofdprijs. De film is misschien wel lang en episch, maar behoort tot het verkeerde genre, kent geen bijzondere rollen en is technisch veel te vernieuwend. De Academy-leden krijgen van 3D alleen maar hoofdpijn. Nee, de Oscar voor Beste Film gaat dit jaar weer eens naar een acteursfilm over een heroïsch onderwerp. Ik zet mijn geld op The Hurt Locker.

Erik Schumacher (Amsterdam, 1983) is historicus en werkt op het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie in Amsterdam. Ook houdt hij een eigen blog bij.

De Oscarnacht van Cineville, De Balie en de VPRO is volgereserveerd. Wel is het café van De Balie voor iedereen gratis toegankelijk, met schermen waarop de Oscaruitzending en -uitreiking te zien zijn.