Tokyo Sonata

Lange rijen werkzoekenden staan uren te wachten in het trappenhuis van een arbeidsbureau. Meestal hebben ze pech: alle banen zijn op, komt u morgen maar weer terug. Wat veel Nederlandse werknemers momenteel vrezen, is dagelijkse praktijk in Tokyo sonata.

Het in Cannes en op andere filmfestivals bekroonde drama volgt een man die zijn leidinggevende baan kwijtraakt, waarna hij beschaamd toetreedt tot het groeiende leger werklozen. Zijn eergevoel weerhoudt hem ervan zijn familie op de hoogte te stellen. ’s Ochtends doet hij alsof hij naar zijn werk gaat, waarna hij met andere mannen in pakken rondhangt in de buurt van een gaarkeuken. Hij leert hoe je jezelf automatisch kunt laten opbellen door je mobieltje: zo is het net alsof je nog steeds druk en belangrijk bent.

Aan het thuisfront speelt zijn echtgenote het spelletje mee. Dus zorgt ze ervoor dat de borden en serveerschalen strak in het gelid staan in de kraakheldere keuken. Bij het avondeten informeert ze beleefd maar oppervlakkig naar de werkdag van manlief. Ondertussen hebben de zoons des huizes andere sores. De oudste jongen meldt zich uit een wanhopig soort idealisme aan bij het leger, om zij aan zij met Amerikaanse soldaten de vrede te brengen in Irak. De jongste zoon neemt, ondanks tegenwerpingen van zijn vader, pianolessen en ontpopt zich als een natuurtalent. Wat nog meer woede oproept bij de in zijn trots gekrenkte vader, die inmiddels stiekem een baantje als schoonmaker heeft geaccepteerd, bij wijze van ‘passende arbeid’.

Regisseur Kyoshi Kurosawa – geen familie van grootmeester Aki Kurosawa – verdiende zijn sporen met grootsteedse horrorfilms als Cure en Pulse. In het indringende Tokyo sonata ziet hij af van schrikeffecten en bovennatuurlijke elementen. Toch is het door zijn rustige observaties en koele afstandelijkheid een zeer beklemmende film, die de horror van het alledaagse toont. Alle familieleden zien lijdzaam toe hoe hun gezin ontwricht raakt. De angst voor de waarheid verlamt hen, net zoals in een traditionele griezelfilm een monster zijn slachtoffers doet verstijven.

De moeder grijpt pas in als ze in een bizarre plotwending betrokken raakt bij een inbraak en een gijzeling, waarna ze zich als in een roes laat meeslepen door een losgeslagen gelegenheidscrimineel – om uiteindelijk tot de conclusie te komen dat ze toch niet wanhopig genoeg is om haar familie ten onder te laten gaan. Kurosawa is gelukkig menselijk genoeg om haar nog een kans te geven op een hoopvolle ontknoping.