The Rum Diary

Bijna iedere kunstenaar kent een ongewisse periode, waarin hij op zoek gaat naar zijn eigen stem. Sterker nog: de meeste kunstenaars blijven altijd in dat stadium hangen.

Orson Welles timmerde in de jaren dertig aan de weg als toneelmaker. Maar wie had na het zien van zijn generieke surrealistische kortfilm The Hearts of Age (1934) kunnen voorspellen dat juist hij de filmgeschiedenis zou veranderen met zo'n ongelooflijk trefzeker debuut als Citizen Kane? Of luister anders eens naar het album Door Door van het Australische bandje The Boys Next Door: een braaf new wave-plaatje dat nauwelijks voortekenen bevat van het pandemonium dat de bandleden later zouden aanrichten als The Birthday Party. Laat staan de ongenaakbare duistere brille die frontman Nick Cave over het voetlicht bracht op zijn solo-albums.

Hunter S. Thompson schreef zijn roman The Rum Diary jaren voordat hij furore zou maken met zijn hoogst individuele gonzo journalism. Begin jaren zestig was geen enkele uitgever geïnteresseerd in Thompsons in rum en mescaline gedrenkte proza. Alleen zijn latere roem en de bemoeienis van zijn kameraad Johnny Depp zorgden ervoor dat The Rum Diary in 1998 alsnog gepubliceerd werd. Diezelfde Depp zorgde er na Thompsons zelfmoord in 2005 trouwens ook voor dat de as van de schrijver, conform diens laatste wens, de ether werd ingeschoten met een 50 meter hoog kanon, terwijl hij ook de drijvende kracht was achter de verfilming van The Rum Diary. Hoofdpersoon Paul Kemp – door Depp nadrukkelijk neergezet als Thompsons alterego – onderkent het hierboven geschetste jongekunstenaarsprobleem: "Ik heb geen stem. Ik weet niet hoe ik als mezelf moet schrijven."

Schimmig
Toen Depp voor de eerste keer een alterego van Hunter S. Thompson speelde, in Fear and Loathing in Las Vegas, was hij 35 jaar oud – een tikkeltje ouder dan Thompson zelf tijdens het schrijven van die doorbraakroman. Inmiddels is Depp achterin de veertig, terwijl zijn Thompson-personage in The Rum Diary begin twintig is. Curieus genoeg stoort het helemaal niet dat de acteur bij deze vertolking wat ouwelijk overkomt. Natuurlijk leken mannen in de jaren vijftig sowieso vroeg oud, maar het is vooral het gebrek aan een doel dat Paul Kemp minder zeker en daardoor minder vitaal maakt. In Fear and Loathing is Depps Raoul Duke juist een man die weet waar hij voor staat, en wat hij in de gokhoofdstad komt doen, ook al wordt hij nog zo afgeleid door drugs en drank. Maar de jonge Paul Kemp is nog niets. Hij wil schrijver zijn. Daarvoor reist hij zelfs naar Puerto Rico, om als redacteur te werken bij een noodlijdend Engelstalig dagblad. Maar wanneer de rijke Amerikaanse ondernemer Sanderson (Aaron Eckhart) hem probeert te betrekken bij een schimmig vastgoedproject lijkt Kemp voor de verlokkingen van een luxe leventje te bezwijken. Al was het maar omdat hij op die manier dicht bij Sandersons aantrekkelijke verloofde Chenault (Amber Heard) kan zijn. Als uiteindelijk het besef groeit dat Sanderson een foute, gladde aal is besluit Kemp partij te kiezen. Zijn rebellie tegen het systeem is echter een kwestie van 'too little too late' en richt bitter weinig uit.

Krankzinnig
De vraag is natuurlijk of een wisselvallig portret van een wisselvallige jongeman ook per se een wisselvallige film moet opleveren. Want wisselvallig, zo mag je The Rum Diary gerust noemen. Dit verhaal had echt baat gehad bij een wat duidelijkere focus op de ontwikkeling van de hoofdpersoon. Nu maken de filmmakers zich er een beetje vanaf door in een tekst aan het slot te melden dat Kemp na zijn vertrek uit Puerto Rico een geducht criticus van het establishment zou worden. Dat is natuurlijk fijn voor de journalist en minder fijn voor het establishment. Maar liever had ik in de film zelf gezien dat dit gebeurde, en vooral: hoe dit gebeurde.

In plaats daarvan blijft The Rum Diary steken in couleur locale en randgebeuren. Nu heeft Depp met Bruce Robinson wel een regisseur in huis gehaald die excelleert in het ensceneren van randverschijnselen. Net als in zijn onnavolgbare cultklassieker Whitnail & I (1986) schildert Robinson een door alcholdampen doordesemde mannenwereld die tegelijkertijd verleidelijk én ranzig is. Kemp wordt de halve film vergezeld door een zweterige fotograaf (Michael Rispoli) die we in bijna ieder shot aan een fles sterke drank zien lurken. 

Hilarisch zijn daarnaast de optredens van Giovanni Ribisi als een compleet doorgeflipte ex-employee van de krant, die met zijn krankzinnige uitbarstingen de hoofdredacteur (prachtrol van Richard Jenkins) tot waanzin drijft. Uitgesproken zwak is daarentegen Robinsons uitwerking van de centrale romance tussen Kemp en Chenault. Amber Heard is mooi, uiterst verleidelijk en door haar relatie met zakenman Sanderson ook nog gevaarlijk: geen wonder dat Kemp daarvoor valt. Maar andersom valt de manier waarop deze jonge vrouw zich aan Kemp aanbiedt alleen maar te begrijpen als een op hol geslagen mannenfantasie. De driehoeksrelatie tussen Kemp, Chenault en Sanderson had het verhaal substantie moeten geven, maar is door de slechte uitwerking van Heards personage volstrekt ongeloofwaardig.