Nixon

Nixon is een biografisch meesterwerk. De spanning in de film neemt hand over hand toe, juist omdat we de feiten deels kennen. Nixon schaakte op het allerhoogste politieke niveau. Hij was een grootmeester en hij verloor.

Oliver Stone heeft zich gedurende zijn carrière gespecialiseerd in het reconstrueren van historische gebeurtenissen. Hij doet dit doorgaans met een stevige geschiedkundige basis en gevoel voor nuance van een goede historicus, en met het gevoel voor drama en spanningsopbouw van een goede speelfilmregisseur.

Een kritische filmmaker is hij altijd geweest, maar zijn eerste grote conflict met de Amerikaanse filmindustrie ontstond pas enkele jaren geleden na het maken van een documentaire over zijn ontmoeting met Fidel Castro. Het grote communistische opperhoofd ligt nog steeds niet zo lekker op de plek waar de Amerikaanse cultuur voortdurend wordt geconstrueerd en -reconstrueerd: Hollywood. De docu bleef een paar jaar in de kast liggen, maar Commandante was ook niet bepaald Stone’s hoogtepunt. De film was nagenoeg van kritiek gespeend: Castro had de touwtjes steviger in handen dan de regisseur en het enige wat na anderhalf uur als een paal boven water stond, was het ongeëvenaarde charisma van de Cubaanse leider.

Hoewel Stone tijdens het maken van die documentaire verzopen leek in zijn sympathie voor Cuba en in de charme van Castro, voelt hij zich in de film Nixon als een vis in het politieke water. Hoewel Nixon een biopic is, moeten we ons niet vergissen: in de film is Nixon een personage, gebaseerd op onderzoek, maar leven in geblazen door een filmmaker met mensenkennis en inlevingsvermogen. Wie zal zeggen of het 'waarheidsgetrouw' is?

Een meesterlijk personage is het echter zonder twijfel. De morele dilemma’s en de grootsheid van Nixon’s daden doen denken aan een Grieks drama, het spel van de als toneelacteur opgeleide Anthony Hopkins is subliem. Nixon acteert zowel in de schijnwerpers op de planken van het wereldtoneel als in de donkere, stoffige hoekjes achter de coulissen. Alles wat er gebeurd is meeslepend maar de gebeurtenissen zijn genuanceerd neergezet. Hij wekt een keur aan emoties op: verontwaardiging, woede, wrevel, maar ook: sympathie, begrip en medelijden.

Stone heeft een Nixon gecreëerd met een ietwat stijf, ijzeren karakter die sterk doet denken aan de man die we kennen van de debatten, speeches en interviews. De complexiteit van het filmpersonage overtreft echter die van de 'echte' Nixon, het publieke figuur, bekend van radio en televisie. De eerste is getergd en onderhevig aan twijfel, van de laatste hebben we vooral een nauwelijks doordringbare facade gezien.

De geinterpreteerde feiten zijn uitgesponnen over drie volle uren maar de kijker krijgt niet de kans om zich te verliezen in de details. Nixon is een biografisch meesterwerk.