Openluchtbios: Mr. Nobody

Nemo Nobody is 120 jaar oud en de laatste sterfelijke mens op aarde. Hij kijkt terug op de keuzes die hij in zijn leven maakte. Belgische regisseur Jaco Dormael maakte met Mr. Nobody een film die filosofisch traktaat, sciencefictionfilm en liefdesverhaal in één is.

Credits

  • Regie
    Jaco Van Dormael
    , 2009
    met
    Jared Leto
    Diane Kruger
    Sarah Polley
    Land
    België
    taal
    Engels
    duur
    138 min.

In de veertien jaar tussen deze en zijn vorige film (Le huitième jour), heeft Jaco Dormael blijkbaar meer dan genoeg inspiratie op kunnen doen. Het verhaal sleurt de kijker mee tussen verleden, heden en toekomst. De regisseur stelt de vraag welke gevolgen onze keuzes hebben en hoe we omgaan met de angst voor het maken van die levensbepalende beslissingen?

De film volgt Nemo Nobody (Jared Leto) van kind tot oude man, van het ene leven tot het andere. Dit laatste in letterlijke zin. Nemo herinnert zich meerdere levenslijnen, gekoppeld aan de verschillende keuzes die hij had kunnen maken. Welke van deze levens was echter de juiste? Welke had hij moeten leven om het meeste uit zijn tijd op aarde te halen? Als oude man is hij opzoek naar de antwoorden op deze vraag. Deze speurtocht begint met zijn ontwaken in het jaar 2092. Nemo is dan met zijn 120 jaar de oudst levende mens en bovendien de laatste sterfelijke. Het is typisch dat onsterfelijkheid ons in Mr. Nobody in het verschiet ligt, gezien het precies de dood is die het kiezen voor een bepaalde levensinvulling zo angstwekkend maakt.

Maar de originele ideeën die van Dormael ons voorschotelt, zijn niet de enige reden om de film te gaan zien. De zorgvuldig gecomponeerde, indrukwekkende beelden stapelen zich zo snel op dat je er regelmatig naar neigt de film even te pauzeren om het moment vast te houden.

Over Jaco van Dormael

Mr. Nobody is de eerste film sinds dertien jaar van de Belgische regisseur Jaco van Dormael. Zijn eerste film Toto le héros (1991) werd in Cannes bekroond met de Camera d'Or, de prijs voor het beste debuut. In 1996 keerde hij terug naar hetzelfde festival met het tragikomische Le huitième jour, en werden zijn twee hoofdrolspelers Daniel Auteuil en Pascal Duquenne bekroond werden met de prijs voor Beste Acteur. Na deze fabelachtige start bleef het echter stil rond Van Dormael. In 2007 werd echter bekendgemaakt dat de Belg druk bezig was met een opvolger. Mr. Nobody ging uiteindelijk in wereldpremière op het filmfestival van Venetië 2009.

Recensie van de Filmkrant
Plezierig filosoferen in duurste Belgische film ooit

Hoe groot is onze invloed op ons leven? Gering, meent Jaco van Dormael, die in de jaren negentig met Toto le héros en Le huitième jour liet zien dat hij een fantasievolle geest heeft. Zijn Mr. Nobody opent met een klassiek experiment. Als een duif in een kooitje voer krijgt net op het moment dat hij opvliegt, denkt hij dat het krijgen van het voer veroorzaakt wordt door zijn opvliegen. Voortaan zal de duif opvliegen als hij gevoerd wil worden. Gedragspsycholoog Skinner zag een parallel tussen dit ‘duivenbijgeloof’ en menselijk gedrag, want ook mensen overschatten hun invloed op hun leven.

Mr. Nobody illustreert de gedachte dat de mens wikt, maar niet beschikt. In de film, die zich in 2092 afspeelt, is Mars een vakantiebestemming en de dood uitgebannen. De 117-jarige Nemo Nobody (Jared Leto) is de laatste sterfelijke mens. In het zicht van de dood vraagt een journalist hem terug te blikken op zijn leven. Omdat Nemo’s geheugen is vervaagd, noemt hij levens die hij mogelijk heeft geleid. Ze hangen af van toevallige beslissingen: ging hij bij de scheiding van zijn ouders met zijn moeder mee of met zijn vader? En welke van de drie vrouwen die hij in zijn leven ontmoette, trouwde hij? Was dat de depressieve Elise (Sarah Polley), zijn grote liefde Anna (Diane Kruger, Inglourious Basterds) of Jean (Linh Dan Pham), die meer van hem hield dan hij van haar? Vervolgens zien we hoe zijn leven met elk van deze drie vrouwen zou zijn verlopen. De wijze conclusie: 'Alles had anders kunnen zijn, maar het zou evenveel betekenis hebben gehad.'

Mr. Nobody geeft geen nieuwe levensinzichten maar speelt een feestelijk spel met de chaostheorie, het toeval, futuristische fantasieën en het menselijk onvermogen om de wereld te begrijpen. Dat had een loodzware, pretentieuze verhandeling kunnen opleveren, maar de in Canada en Duitsland opgenomen film - met 33 miljoen euro de duurste Belgische film aller tijden - straalt kinderlijk plezier uit. Dat Van Dormael geen maat kan houden en de kijker overdondert met de ene visuele vondst na de andere is geen bezwaar bij deze hallucinerende droom, waaruit de kijker met een schoongewassen blik ontwaakt.

Beoordeling: ****