J. Edgar
Credits
-
RegieClint Eastwood, 2011metLeonardo DiCaprioNaomi WattsLandVerenigde StatentaalEngelsduur137 min.
Gedurende zijn leven zou J. Edgar Hoover uitgroeien tot de machtigste man van Amerika. Bijna 50 jaar lang was hij het hoofd van de FBI en weerhield niets hem ervan zijn vaderland te beschermen. Hij maakte acht presidenten en drie oorlogen mee en bond de strijd aan met bestaande en vermoedelijke bedreigingen, waarbij hij regelmatig de regels naar zijn hand zette.
Hij schermde zowel zijn privé- als zijn publieke leven af en vertrouwde slechts enkele mensen om hem heen. Hij verkeerde altijd in het gezelschap van zijn naaste collega Clyde Tolson (Armie Hammer). Zijn secretaresse Helen Gandy (Naomi Watts), die betrokken was bij vrijwel alle plannen van Hoover, bleef hem trouw tot het eind.
Hoovers moeder (gespeeld door Judi Dench) speelde een belangrijke rol in zijn leven als zijn inspiratie en geweten. Zijn moeder was degene bij wie hij altijd op zoek was naar liefde en goedkeuring.
Clint Eastwood
Misschien wel het icoon der macho filmsterren te noemen: Clint Eastwood, die zijn carrière begon in 1955 met anonieme rollen in B-films. Bijna had hij zijn acteercarrière al aan de wilgen gehangen, toen zijn doorbraak kwam met een grote rol in de tv-serie Rawhide (1959). Terwijl hij nog in die serie speelde, kreeg Eastwood zijn eerste substantiële filmrol als 'The Man with no Name' in de low-budget Italiaanse western Per un pugno di dollari (1964). Daarop volgden Per qualche dollaro in più (1965) en Il buono, il brutto, il cattivo (1966).
In 1971 kwam een keerpunt voor Eastwoord, toen hij zijn eerste film regisseerde: de thriller Play Misty for me, waarin hij zelf de man speelt die gestalkt wordt door zijn gestoorde vrouwelijke aanbidder. In hetzelfde jaar speelt Eastwood de politie-inspecteur in het legendarische Dirty Harry.
Oscars
Na nog heel wat behoorlijk succesvolle films raakte Eastwoods populariteit eind jaren 80 in een dip, toen onder meer Pink Cadillac (1989) en The Rookie (1990) een flop bleken. Maar Eastwood kwam terug, en wel met zijn western Unforgiven (1992), die hem zijn eerste Oscarnominatie voor Beste Acteur opleverde, evenals Oscars voor Beste Regie en Beste Film.
In 2004 maakte Eastwood nog eens een kaskraker met Million Dollar Baby, die ook een Oscar voor Beste Film won, een tweede nominatie voor Eastwood opleverde als Beste Acteur en hem wederom een beeldje bezorgde voor Beste Regie.
Na Million Dollar Baby speelde hij in Gran Torino (2008), een productie die alleen al in het openingsweekend 30 miljoen dollar ophaalde, wat Eastwood de oudste man maakte die op nummer 1 stond in de box office.
Communistenvreter
Achtenveertig jaar stond J. Edgar Hoover aan het hoofd van de FBI. Hij diende onder acht presidenten, al vat dat de werkelijke verhoudingen niet goed samen. De macht van de communistenvreter was enorm. Berucht zijn de dossiers die hij aanlegde over kopstukken als John F. Kennedy, Roosevelt en Martin Luther King. Maar bekend is ook dat hij een geheime homoseksuele relatie had met Clyde Tolson en travestiet was. Biografieën reconstrueerden het verhaal decennia later. Hoover zelf zorgde ervoor dat alle dossiers vlak voor zijn dood werden vernietigd.
Een complexe, fascinerende man, en dus een dankbaar personage voor scenarioschrijvers, regisseurs en acteurs. Bob Hoskins speelde de rol in Oliver Stone's Nixon. Ernest Borgnine deed dat zelfs tweemaal (het laatst in Hoover, 2000). Leonardo DiCaprio nadert in J. Edgar de manier van spreken en het loopje van de brede FBI-chef tot in de perfectie Het scenario komt van Dustin Lance Black die een Oscar won voor het script van Milk (Gus van Sant, 2009).
Black gebruikt ditmaal een oeroude scenariotruc: aan het begin van J. Edgar zien we hoe de oude Hoover zijn autobiografie dicteert. En zo schakelt de film dus voortdurend heen en weer in Hoovers levensgeschiedenis en zorgt de man zelf, per voice-over, voor begeleidend commentaar.
Het verhaal start in 1919. Anarchistische bomaanslagen schrikken de VS op. De jonge FBI-agent J. Edgar windt zich op over het klunzige politieonderzoek. Hij droomt, vertelt hij secretaresse Helen Gandy (Noami Watts) tijdens een date, van het perfecte opsporingssysteem: een dossier en een vingerafdruk van iedere politieke radicaal in Amerika. Gandy wijst Hoovers huwelijksaanzoek af, maar ze zou uiteindelijk wel levenslang zijn persoonlijke secretaresse blijven. Wanneer Hoover eenmaal FBI-directeur is en gecharmeerd raakt van Clyde Tolson (Armie Hammer), biedt hij ook hem een positie aan zijn rechterzijde. Ondertussen groeit de macht van de FBI met iedere mogelijke nieuwe bedreiging van de nationale veiligheid: anarchiste Emma Goldman, Al Capone, Martin Luther King...
Aankleding, camerawerk en regie van Eastwood zijn onberispelijk. De teleurstelling die J. Edgar is, moet vooral op conto van Black geschreven worden. Het nodeloos gecompliceerde scenario belemmert iedere inleving, maar levert ook nauwelijks inzicht. Wil J. Edgar vertellen over de politieke geschiedenis van de VS? Ja, maar dan zonder de studenten- en vredesprotesten van de jaren zestig. De geschiedenis van de FBI? Van de immense repressie- en onderzoeksmachine die Hoover opzette, zien we nooit meer dan zijn werkkamer. Het portret van een paranoïde man en mythomaan? Dan is het opvoeren van zijn dominante moeder (Judi Dench) net te oppervlakkig. Een liefdesgeschiedenis dan? Dat is J. Edgar nog het meest. De film eindigt geïnspireerd met de stokoude Hoover en Tolson die samen de dood in de ogen kijken.
Het beste wat je van J. Edgar kunt zeggen, is dat er vaak mooi geacteerd wordt, maar de film mist focus. Kennelijk in een poging er iets meer actie in te schrijven, wordt ook nog uitgebreid stil gestaan bij de zaak van de ontvoerde baby van Charles Lindberg. Dat maakt de frustratie over het uitblijven van een boeiend verhaal over J. Edgar Hoover zélf alleen maar groter.