Historias que so existem quando lembradas

'Verhalen die alleen bestaan als ze herinnerd worden', is de letterlijke vertaling van deze verfijnde, fraai gefotografeerde fabel over een spookdorp waar sinds 1976 niemand meer stierf.

Credits

  • Regie
    Júlia Murat
    , 2011
    met
    Sonia Guedes
    Ricardo Merkin
    Luiz Serra
    Land
    Argentinië
    Brazilië
    taal
    Portugees
    duur
    98 min.

Een jonge fotografe brengt een aantal nachten door in een afgelegen dorp in de Paraíba-vallei in Brazilië, waar de tijd lijkt stil te staan. Letterlijk, want sinds 1976 is hier niemand meer gestorven. Echt leven doen de bewoners echter niet, ze dompelen zich liever onder in herinneringen, hoewel die tussen ieders vingers vandaan glippen. De komst van de jonge fotografe, die mysterieuze pinhole-foto's maakt, schudt de dorpsbewoners wakker.

Dat gebeurt vooral bij de mooie oude Madalena, die zich in een ontroerende scène letterlijk blootgeeft en van een anonieme broodbakster in een uithoek van de wereld verandert in een vrouw die weer tot leven komt. Debutant Julia Murat maakt daarbij gebruik van stemmig natuurlijk licht en omgevingsgeluiden, met een zweem melancholie.

Recensie van de Filmkrant
Het dorp waar de tijd stilstaat

Rita komt aanwaaien. Niet letterlijk. Ze komt lopend naar het afgelegen dorpje Jotuomba, over een spoorlijn die al decennia niet gebruikt lijkt. Het is dezelfde spoorlijn die de oude Madalena dagelijks oversteekt om haar versgebakken broodjes te bezorgen bij het café van Antônio. Ook die routine lijkt al decennia ongewijzigd: al kibbelend legt Madalena de broodjes in de kast en maakt Antônio de koffie, voordat de twee samen op een bankje in de zon gaan zitten en zij zegt dat hij geen koffie kan maken. Het hele dorp lijkt gevangen in een gemoedelijke routine waarin elke bejaarde bewoner zijn rol heeft — niet vastgeroest, maar juist door eindeloze herhaling geperfectioneerd. Zo oud zijn de bewoners, dat het kerkhof op slot is gedaan.

Regisseur Júlia Murat legt dit dorpsleven liefdevol vast in lome shots in de opening van Historiás que só existem quando lembradas ('Verhalen die alleen bestaan wanneer ze herinnerd worden'). Maar dan verschijnt Rita. En met haar verschijnt wat filmische energie: waar zij is, wordt de camera beweeglijker en doorbreekt muziek de soundtrack van serene natuurgeluiden. Het jonge meisje in het oude dorp is een vat vol tegenstrijdigheden. Als fotografe vereert ze een antieke techniek — ze creëert spookachtige beelden met een zelfgebouwde camera obscura — en lijkt ze de rust van het dorp te zoeken, maar tegelijk heeft ze daar niet het geduld voor en danst ze wild op springerige popliedjes van Franz Ferdinand op haar iPod.

Rita zet het dorpsleven op zijn kop, maar wil zich niet aan de essentiële loomheid ervan ontworstelen. Historiás... is traag maar wordt nergens saai, is sussend maar nooit slaapverwekkend. De magisch-realistische eindeloze hetzelfdeheid is blijvend in Jotuomba, een fictioneel dorpje dat de echte tragedie van de Braziliaanse Paraíba-vallei toont: wat dankzij rijke koffieplantages eens een bloeiende regio was, is nu een in verval geraakt gebied vol braakliggende landgoederen en spookstadjes. Maar Historiás... is geen terneergeslagen film. Integendeel: Rita's zachtmoedige botsingen met de dorpsroutines zijn de basis voor de zomerse melancholie van Murats film. 78 minuten vederlichte overdenkingen over vergankelijkheid.