Habemus Papam
Credits
-
RegieNanni Moretti, 2011metMichel PiccoliNanni MorettiMargherita BuyLandItaliëtaalItaliaansduur104 min.
Moretti toont hoe een van de kardinalen tegen zijn zin wordt aangewezen als opvolger van de overleden paus. De plotselinge benoeming doet de stokoude man (gespeeld door een 86-jarige Michel Piccoli) beseffen dat hij niet uit het goede hout is gesneden voor het hoogste ambt in de geestelijkheid. 'Il papa' vlucht letterlijk het Vaticaan uit, dwaalt verward door Rome en probeert zijn verplichtingen te ontlopen. Moretti schetst hem als een schrikachtige oude man die ondanks zijn laakbare houding toch de sympathie van de kijker verdient.Hoogtepunt is de volleybalwedstrijd tussen de kardinalen van het conclaaf, onder leiding van Moretti, die als ingehuurde psychoanalyticus de paus door een crisis moet slepen.
De zwaarste baan ter wereld
Het is nog steeds een met mysteries omgeven sollicitatieprocedure: de selectie van een nieuwe paus. Voor de witte rook verschijnt wordt er in het Vaticaan druk op papiertjes gekrabbeld en volop gelobbyd. Habemus papam voegt daar gebeden aan toe: 'Lieve Heer, laat mij het niet worden.'
In Nanni Moretti's kijk op de pausverkiezing wil eigenlijk niemand de hondenbaan op zich nemen. Hij presenteert een scenario dat wellicht ooit aan de orde is geweest: werkweigering in het Vaticaan. Want de bejaarde kardinaal Melville (Michel Piccoli) die na lang beraad door zijn gelijken uitverkoren wordt, krijgt een acute paniekaanval, en durft zijn kudde op het balkon niet onder ogen te komen. Wat te doen? In allerijl wordt de hulp van een psychotherapeut (Moretti zelf) ingeroepen. Deze gaat direct aan de slag, om te ontdekken dat zijn klassieke stokpaardjes (seks, verlangen en onvervulde fantasieën) niet helemaal van toepassing zijn bij de behandeling van de bejaarde kerkvader. Dat elke sessie met de nieuwbakken paus nauwkeurig wordt geobserveerd door een stoet aan Vaticaan-medewerkers helpt ook niet.
Met zichtbaar plezier probeert Moretti zich een voorstelling te maken van het dagelijks leven achter de schermen van de Rooms-katholieke kerk. En het moet gezegd: hij gaat daarbij met meer begrip te werk dan je van deze linkse intellectueel zou verwachten. Maar plotseling neemt de paus onverwacht de benen en duikt onder in een Romeinse volkswijk. De kerk is zijn leider, en de film zijn hart kwijt. De regisseur probeert de aandacht vast te houden door onder meer een volleybalwedstrijd tussen de kardinalen te organiseren, maar dan gaat Habemus papam al nergens meer over. Het is teveel Moretti, en te weinig Piccoli. Wat de film interessant houdt, is de humane vertolking van Piccoli als hij wel in beeld verschijnt. Deze icoon uit een verdwenen filmtijdperk maakt van de rol een aandoenlijk schouwspel. Ondanks, of misschien wel dankzij zijn twijfels is hij een paus zoals elke katholiek zich zou wensen: nederig, zelfs kwetsbaar, maar met een enorme overtuigingskracht en menslievendheid. Je zou er bijna gelovig van worden.
Reacties
Heb m in zijn filmhuis in Rome (aanrader!) gezien zonder ondertitels en dat was al een feestje. Wat een prachtige hoofdrolspeler. Geinig verhaal met genoeg pakkends. De Nederlandse figuranten zijn trouwens heel herkenbaar en aandoenlijk....
Anderhalf uur gezever waarvan je nou niet weet of het bedoeld is om de katholieke geestelijken te persifleren of om ze te humaniseren. Ik had in ieder geval een ander einde voor ogen.
Ik heb deze film beleefd als 'fragmentarisch', bij gebrek aan een beter woord: er loopt een verhaallijn door de scènes, maar die is niet echt vloeiend. Eigenlijk heeft dat fragmentarische wel iets 'Italiaans' (b.v. Fellini), dat redelijk werkt, en vals sentiment voorkomt. Daar staat overtuigend acteerwerk tegenover. Al met al ambivalente gevoelens: niet memorabel, maar wel leuk om gezien te hebben. On a side note: het idee dat een persoonlijke crisis kan uitmonden in een enorme institutionele crisis, is niet slecht bedacht.
Veel mooie ideeen, mooi spel en mooie scenes aaneengeregen tot een fragmentarisch verhaal dat niet weet waar het heen wil. Wisselvallig, maar ook wel weer aardig.