Effi Briest
- Info
- Lees recensie
Credits
-
LandDuitslandtaalDuitsduur121 min.
Duitsland negentiende eeuw. De zeventienjarige Effi Briest sprankelt van leven als ze door haar ouders wordt uitgehuwelijkt aan een oudere hertog. Hij ziet haar als zijn trofee en hij neemt haar na hun huwelijk mee naar zijn huis in een saai provinciaal stadje, waar hij weinig tijd voor haar heeft en ze zichzelf moet zien te redden. Dan ontmoet ze een jonge luitenant die haar uitdaagt en weer een sprankje geluk in haar leven brengt.
Jaren later ontdekt haar man, de hertog, de liefdesbrieven van de twee geliefden. En zoals de adellijke wetten voorschreven in die tijd, daagt de hertog de luitenant uit voor een duel en gooit hij zijn vrouw het huis uit. De beschaamde Effi is nu gedwongen op zichzelf te gaan wonen, wordt gemeden door de adellijke klasse en verstoten door haar familie.
Luchtige Effi
Hoe trouw moet een film zijn aan een roman? De Duitse filmmaakster Hermine Huntgeburth eindigt haar verfilming van Theodor Fontanes tragische overspelroman Effi Briest met een happy end.
Romeo en Julia die nadat de familieakkefietjes zijn opgelost nog lang en gelukkig samenleven? In een verfilming van Huntgeburth zou het kunnen. Omdat de filmmaakster het tragische einde van Effi Briest niet vindt passen bij moderne opvattingen over mannen en vrouwen, eindigt haar verfilming niet met Magere Hein, maar krijgt Effi een tweede kans.
Met Effi Briest beschreef Fontane het verstikkende Pruisische burgerlijke milieu in de tweede helft van de negentiende eeuw. Effi Briest is de dochter van rijke ouders, die haar op zeventienjarige leeftijd uithuwelijken aan een man die twee keer zo oud is, maar uitzicht heeft op een bestuurlijke carrière. Effi is diep ongelukkig in het gearrangeerde huwelijk en valt als haar man van huis is voor de charmes van een majoor. Ze maakt al snel een einde aan de geheime affaire en verhuist met haar man naar Berlijn.
Als deze bij toeval zes jaar later haar vroegere liefdesbrieven aan de majoor vindt, stort hun wereld in: hij verstoot Effi en doodt in een duel haar ex-minnaar. Een paar jaar later krijgt Effi tbc. Op haar sterfbed zegt ze dat haar man juist heeft gehandeld.
Die slotwoorden spreekt ze ook uit in Rainer Werner Fassbinders verfilming uit 1974. Fassbinder benadrukte in de zwart-wit film de drukkende, benauwende en hypocriete Pruisische sfeer, waarin hij als angry young man het naoorlogse Duitsland weerspiegeld zag. De statische beelden en het vlakke acteren en monotone praten van de acteurs, onder wie Hannah Schygulla als Effi, roepen 35 jaar later nog steeds een drukkende sfeer op.
Fassbinder stuurde de kijker gedeprimeerd naar huis, maar Huntgeburth heeft de blijde boodschap dat bevrijding uit de verstikkende patriarchale omknelling mogelijk is. Daarbij past een dynamische filmstijl en een Effi, die meer doet denken aan een 21ste-eeuwse spontane vrouw, die van strand en uitgaan houdt, dan aan een in de etiquette ingesnoerde Duitse uit de negentiende eeuw.
De blonde Duitse Julia Jentsch (Sophie Scholl) speelt deze anachronistische opvatting met verve. Sebastian Koch (Zwartboek) heeft het met zijn charisma moeilijker om geloofwaardig te maken dat hij een carrièrebeluste, gevoelloze Duitser is, die aan zijn bureau blijft zitten als zijn vrouw in barensnood verkeert. Ach, wat doet het er ook toe: met Effi komt alles wel weer goed. Ze vindt vast wel weer een leuke vriend.