Copie Conforme

Waarom hechten we meer waarde aan een origineel kunstwerk dan aan een kopie, ook al zien we geen verschil tussen beide? Het is een kwestie van perceptie, meent de Engelse kunsthistoricus James Miller (het debuut van operazanger Wil liam Shimell), die er een boek over heeft geschreven dat hij in Toscane komt promoten.
Hij komt er in contact met een bewonderaarster, een galeriehouder, die op de aftiteling van Copie conforme simpelweg ‘zij’ wordt genoemd. ‘Zij’ wordt gespeeld door Juliette Binoche, die voor de zoveelste keer laat zien wat acteren op de vierkante centimeter is.
Het gemak waarmee ze een scala aan stemmingswisselingen tevoorschijn tovert is verbluffend. Als de galeriehouder met Miller een autotochtje door Toscane maakt, ontspint zich een intellectueel gesprek over kunst en leven, waarbij de twee steeds meer doen denken aan een kibbelend echtpaar. Als ze in een schilderachtig stadje stoppen en een caféhouder hen aanziet voor een echtpaar, gaan ze mee in het misverstand.
Ze spelen dat ze jarenlang bij elkaar zijn en in een sleets huwelijk gevangen zitten. De kijker voelt een spanning omdat er meer aan de hand lijkt te zijn dan een spel. Zijn de twee met elkaar getrouwd geweest en spelen ze hun vroegere huwelijkscrisis na? Ziet de kijker, met andere woorden, een kopie van hun eerdere leven?
Filmmaker Abbas Kiarostami is de absolute grootmeester van films over schijn en wezen. Het heeft intieme films opgeleverd (Taste of cherry, The wind will carry us) met tobbende, vaak intellectuele, hoofdpersonen, die verstrikt zitten in spitsvondige redeneringen en niet meer weten hoe ze hun hart moeten bereiken.
Ook het stel of niet-stel in Kiarostami’s eerste speelfilm buiten Iran leeft in een lawine van woorden, die klinken als vale kopieën van ooit levendige gedachten. Hoe meer ze praten, hoe verder ze van elkaar wegdrijven. “Leg uw hand eens op haar schouder,” adviseert een oude wijze man (bijrolletje van scenarist Jean-Claude Carrière) de schrijver, maar hij kan het niet. Het blijft bij praten.
Copie conforme ziet er prachtig uit en stelt prikkelende vragen over echt en onecht, hoofd en hart, maar blijft wat gekunsteld. De belevenissen van het stel laten de kijker ondanks de Toscaanse zon nogal koud. Zo lijkt Copie conforme op een kopie van een film waarvan het kloppende hart in het origineel is achtergebleven.